Skip to content

De bestelling van een groot en kostbaar kunstwerk voor een kerk, zoals een koorgestoelte of een preekstoel, was een belangrijke beslissing. Naast een paus, een bisschop of een dominee, kwam er vaak een kerkbestuur of een ander college aan te pas. Gewoonlijk werd met de ontwerper een werkcontract afgesloten. Daar hoorde een ontwerptekening bij, die toonde hoe het werk eruit zou gaan zien. Een dergelijke tekening had een belangrijke juridische betekenis: als de designer te zeer van het afgesproken ontwerp afweek, kon hij daarop worden afgerekend. Het was dus van belang dat de ontwerper een duidelijke, informatieve ontwerptekening kon laten zien of hij die nu zelf had gemaakt of door een ander had laten uitvoeren.

Van links naar rechts: Toegeschreven aan Girolamo da Santacroce, ontwerp voor een altar, ca. 1526. Ignatz Weissleder (?), ontwerp voor twee preekstoelen, ca. 1750-1765. Onbekend, ontwerp voor een zilveren godslamp, ca. 1660-1675.

De herbestemming van kerken

Als gevolg van de ontkerkelijking in Nederland staan er tegenwoordig steeds meer kerken leeg. Inmiddels hebben al meer dan 1500 kerken een nieuwe bestemming gekregen, waaronder DePetrus in Vught. Buro Kade was als architectenbureau betrokken bij de herbestemming van kerk naar cultureel centrum. Een proces waarin tekeningen een belangrijke rol spelen en waarin deze ook nog steeds als bindend document worden gebruikt. Michael Bol van Buro Kade vertelt je in onderstaande video meer over de manieren van tekenen en de contracten die hierbij komen kijken.

Gerelateerde verdieping items

Traditie is een manier om een set vermeend authentieke gebruiken vast te leggen, letterlijk te conserveren. Ook in architectuur en design zijn tradities ontstaan, ideeën over wat de juiste manier is om deze toegepaste kunsten uit te oefenen. Toch wordt hier ook regelmatig mee gebroken.
Vanaf 1850 leidde de ontdekking van een vroegere ijstijd in Europa tot discussies over de oorzaken van klimaatverandering. Deze discussies versterkten het idee dat menselijke activiteiten het klimaat konden veranderen. Een rotsvast geloof in de kracht van de vooruitgang raakte wijdverbreid.
Sieradenontwerper en kunstenaar Ted Noten laat zich graag inspireren door de natuur. Ideeën ontstaan namelijk niet in een atelier, maar juist daarbuiten, vindt hij. Hoe belangrijk de rol van de tekening hierin is, daar vertelt Ted meer over in deze video.
Christine Jetten ontwerpt glazuren en keramische gevelbekleding in opdracht van architecten die binnen het bestaande aanbod niet kunnen vinden wat ze zoeken. Over haar unieke proces vertelt ze meer in deze video.
In de traditie van goth worden beelden, symbolen en stijlen naar hartenlust gemengd – het resultaat is een gedragen sfeer, die de fantasie prikkelt en de duisternis creëert. Goth is geen stijl in de traditionele zin, maar een gevoel.
Curator en architectuurhistoricus Bart Lootsma leidt je rond door de tentoonstelling Radical Austria: Everything is Archi­tec­ture. Hij staat hierbij stil bij verschillende sleutel­werken van de Oostenrijkse ontwerpers die actief waren in de jaren 60 en 70.
Parallel aan de tentoonstelling presenteert architekturtheorie.eu een selectie van films over en door de protagonisten van de ten­toon­stelling, oor­spron­kelijk gemaakt voor en uit­ge­zon­den door het ORF. De films zijn vaak net zo radicaal als de mensen, ideeën en het...
De oliecrisis en de milieuproblematiek leiden internationaal tot een herbezinning op de technologische fascinaties van de avant-gardes van de jaren zestig. Vooral Haus-Rucker-Co reflecteert met grote in­stal­la­ties op de consequenties van milieuvervuiling.
De prototypen van Walter Pichler zijn perfect uitgevoerde en functionerende meubels en ge­bruiks­voorwerpen. Door bepaalde effecten van het gebruik van dagelijkse objecten te benadrukken, laten deze prototypen de kille en ver­vreemdende werking ervan zien.
In de jaren zestig en zeventig veranderen nieu­we media als radio, telefoon en tv de relatie tussen mens en omgeving. De impact op de menselijke ervaring van de omgeving, maakt waarneming een belangrijk thema voor veel kunstenaars en ontwerpers in deze periode.
Van psychedelische opblaasgebouwen tot schockerende per­formances en van cultische steden tot cybernetische mode. Bart Lootsma en Jeroen Junte nemen je mee in de tentoon­stelling en gaan in gesprek met ex­perts van deze periode in de designgeschiedenis.
Het besef dat de cybernetica het functioneren van design, architectuur en stedenbouw ingrijpend zou gaan beïnvloeden, was in Oostenrijk al vroeg aanwezig. Over de consequenties daarvan wordt in tal van projecten gespeculeerd.
Met zijn manifest Alles ist Architektur rekent Hans Hollein af met de traditionele definitie van architectuur: "Onze inspanningen zijn ge­richt op het milieu als geheel en op alle media die dat bepalen. Zowel de televisie, het kunst­matige klimaat, de transporten, de kleding, de telefoon...
'Schöner Wohnen, of de vernietiging van de bewoonbare doodskist' is een film die ar­chi­tec­tuur­collectief Salz der Erde in 1971 maakte, en waarin het ideaal van het gelijknamige smaak­vol-burgerlijke woon­tijd­schrift genadeloos onderuit wordt gehaald.
De optredens van de Aktionisten zorgden steeds vaker voor schandalen. Dit culmineerde in 1968 in de happening Kunst und Revolution die in het kader van studenten­protesten georga­ni­seerd werd door de kunstenaar Peter Weibel en plaatsvond in een prominente collegezaal van de Weense...
De behoefte aan radicale verandering mani­fes­teerde zich in het naoorlogse Oosten­rijk in een serie megalomane stads­ont­werpen. Deze pro­jecten delen een obsessie met technologie en infrastructuur en een drang om compleet nieuwe manieren van samenleven te creëren.
Het Aktionisme is de geheel eigen, Oosten­rijkse variant van de performancekunst. Door middel van choreografieën met naakte licha­men, verf en bloed in combinatie met luide muziek brachten zij de deelnemers en het publiek in een roes.
De Oosterscheldekering in 1986 was de afronding van het Deltaplan, en betekende het einde van een tijdperk van het maakbare Nederlandse landschap. In deze periode werd het landschap ook steeds meer voor recrea­tieve doeleinden gebruikt - met de experience parken van Center Parcs als resultaat.
In deze serie filmpjes reageren hedendaagse ontwerpers op citaten van Victor Papanek, om erachter te komen of zijn ideeën nog steeds relevant zijn. Tessa en Rolf van Minitopia creëren innovatieve, duurzame woonlocaties, waarin veel ruimte is voor solidariteit en saamhorigheid.
Timo de Rijk (directeur van het museum) heet je welkom in de tentoonstelling en vertelt over zijn ontmoeting met Victor Papanek, en waarom het werk van Papanek nog steeds relevant is.