Hoe kan het dat de vrouwen die ooit de pioniers waren binnen de ict, langzaam uit het vak zijn verdwenen? Ontdekt in dit artikel hoe het begon bij de eerste Nederlandse computer en wat er nodig is om de vrouwen weer aan de knoppen te krijgen
Al in 1804 betoogde de Britse luchtvaartpionier George Cayley dat de vorm van boten afgeleid zou moeten worden van “een betere ontwerper dan de mens”. En daarmee bedoelde hij God. De gestroomlijnde vorm werd voorgesteld als de perfecte, natuurlijke vorm. In de jaren 30 verwezen Amerikaanse ontwerpers naar de zalm en de afgeronde kiezelsteen als bewijs dat hun vloeiende vormen het natuurlijkst waren: ze zouden immers het resultaat zijn van een lange evolutie.
Vorm, huid en beweging
Maar in hun zoektocht naar perfectie gaan ontwerpers er soms vanuit dat de natuur een groots plan heeft, dat er in werkelijkheid niet is. Dieren die snel kunnen rennen, vliegen of zwemmen zijn elk op hun eigen manier “gestroomlijnd”. Hun vorm, hun huid, en hun beweging spelen allemaal een rol. Zo is de huid van haaien niet glad, maar bedekt met piepkleine tandjes waarlangs het water gemakkelijker stroomt. Sommige roofvogels passen hun vorm tijdens duikvluchten heel precies aan om hun prooi snel te kunnen pakken.
Biomimetica
Zelfs als “goddelijke perfectie” niet bestaat, kan leren van de natuur dus toch heel nuttig zijn om aerodynamische ontwerpen te maken. Ontwerpers bestuderen dan vaak de functies van bepaalde eigenschappen die door evolutie zijn ontstaan. In de wetenschap staat het nabootsen van de natuur bekend als biomimetica. Zo kunnen zwempakken gebaseerd worden op de huid van haaien.
Chronofotografie
Om van de natuur te kunnen leren, moet je die eerst heel precies bekijken. In de negentiende eeuw maakte de fotocamera het voor het eerst mogelijk om de beweging van dieren en mensen per milliseconde te bestuderen. Belangrijke pioniers in deze zogenaamde chronofotografie waren de Engelse fotograaf Eadweard Muybridge en de Franse fysioloog Étienne Jules-Marey.
Gerelateerde verdieping items
Thijs Gras is historicus en ambulanceverpleegkundige. Hij schreef boeken over de geschiedenis van de ambulancezorg, maar heeft ook een fascinatie voor de geschiedenis van couveuses. Speciaal voor De Verdieping schreef hij binnen het thema van de tentoonstelling Vrouwen als technologie een artikel...
Hoe kwam de thematiek van de tentoonstelling Vrouwen als technologie tot stand? Diverse boeken hielpen de thema's te definiëren, objecten te duiden en nieuwe verbanden te leggen. In deze shortlist vind je alle titels op een rij: van historische analyses tot kritische en theoretische beschouwingen.
Veranderingen waar de hele planeet mee te maken heeft, vereisen een wereldwijde visie op samenwerking, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Kan de mensheid zo’n wereld vormgeven?
Nu de aarde zo snel opwarmt, krijgt de oude droom van het “designerklimaat” een nieuwe betekenis. Wat als we het teveel aan CO2 weer uit de lucht konden verwijderen? Wat als we de straling van de zon konden dimmen?
Na Tweede Wereldoorlog volgde een periode van spanning tussen de twee supermachten; de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Ook het weer en het klimaat raakten verstrikt in deze “Koude Oorlog”. Volgens sommige onderzoekers was menselijke controle over de atmosfeer binnen handbereik.
Wereldwijd beïnvloeden mensen en hun omgeving elkaar al duizenden jaren. Tot op de dag van vandaag wordt de natuur met specifieke ontwerpen en producten ‘getemd’ en winstgevend gemaakt.
Hoofd curator Yassine Salihine neemt je aan de hand van 5 objecten mee in de tentoonstelling 'Dance - design van een cultuur'.
De apparaten waarmee elektronische muziek in het begin werden gemaakt besloegen hele kamers. De ontwikkeling van transistoren en chips leidt tot een steeds snellere miniaturisering en daarmee ook prijsverlaging van elektronische instrumenten als synthesizers en drumcomputers.
Het uiterlijk van seksspeeltjes zegt veel over hoe we op dat moment over lust en bevrediging denken.
Je eerste kus. Die vergeet je niet. Hoe zoet, nat of slecht die ook was.
Niet blij met je lijf? Doe er dan wat aan. Het lijkt hét credo van ons door perfecte lichamen geobsedeerde tijdperk. Maar is het lichaam wel zo maakbaar?
Laat de inhoud van een bouquetreeksboek nog genoeg aan de verbeelding over, de kaft windt er geen doekjes om: dít is het imago van de ‘ideale man’. Wat zegt dat over onze beeldvorming?
Vlinders in je buik, geen hap door je keel krijgen, de hele dag dagdromen en iedere vijf minuten je telefoon checken om te kijken of je een nieuw berichtje hebt ontvangen: verliefd zijn is magisch.
Het hart kent vele betekenissen.
Over stroomlijning, zowel de ontwerpstijl als het wetenschappelijke fenomeen, is en wordt nog steeds veel geschreven. Een selectie aan historische boeken van conservator Tomas van den Heuvel.
Via reclames bereiken ons vandaag de dag vooral westerse en binaire ideeën over gender en scheren.
Tegenwoordig worden sportschoenen ontworpen om je steeds betere prestaties te laten leveren.
Van nature worden je hersenen goed beschermd door je schedel. Onze hersenpan is echter niet bestand tegen een harde inslag tijdens een ongeluk of door kogels.
Een punt, een pijl of een druppel op een kaart op je telefoon; dat is hoe je vandaag de dag aangeeft waar je lichaam zich bevindt. Maar wie kan zich de telefooncel nog herinneren?
Vaker dan we ons misschien bewust zijn, gaat ontwerp de grens van ons lichaam over.
Je draagt een ring direct op je huid, maar deze is tegelijkertijd voor iedereen zichtbaar. Verbondenheid met een ander, een persoon of een groep kun je daardoor goed tonen met een ring.
Dat je eet met mes, vork en lepel is voor veel mensen normaal.
De regels bepalen niet alleen het spel, ze bepalen ook hoe je je als speler met de bal kunt bewegen over het veld.
Curvy billen en heupen, een wespentaille of een fitboyfiguur; door de eeuwen heen is het ideaalbeeld van ons lichaam vaak veranderd. Door middel van onderkleding proberen we zo dicht mogelijk bij dat ideaalbeeld te komen.
Hoe werkt de vleugel van een vliegtuig?
Zonneauto’s moeten zo efficiënt mogelijk zijn en worden daarom helemaal gestroomlijnd. In deze video vertelt Luc Evertzen van Solar Team Twente je meer over het belang van stroomlijning bij zonneauto’s.
Wielrenster Ellen van Dijk is zevenvoudig wereldkampioen en zette in 2022 het werelduurrecord op haar naam. In deze video vertelt ze waarom stroomlijning voor haar belangrijk is.
In de zoektocht naar de ideale stroomlijn wordt vaak gekeken naar de natuur. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we het hebben over gestroomlijnde dieren?
Wat is een stroomlijn? En wat is luchtweerstand? In deze video legt Thijs van Druenen van Technische Universiteit Eindhoven je de basis uit.
Juist in onze tijd van klimaatontwrichting en brandstofschaarste staat het terugdringen van luchtweerstand weer hoog op de agenda van ontwerpers.
Aero-of hydrodynamica is cruciaal voor snelheidssporten als zwemmen, wielrennen, schaatsen, bobsleeën en skiën.
Het gestroomlijnde design ging in zijn hoogtijdagen samen met bepaalde moderne idealen.
De stroomlijn werd populair in de jaren 30, en dat was geen toeval.
Nieuwe, gestroomlijnde voertuigen werden in advertenties en reclames vaak aangeprezen als de toekomst van het vervoer. Stroomlijntreinen, -auto’s, -vliegtuigen en -boten kregen zo een iconische status.
De stroomlijn kondigde een nieuw soort moderniteit aan.
In veel vroege experimenten werd de luchtweerstand van verschillende vormen met elkaar vergeleken om zo de perfecte vorm te achterhalen.
De nieuwe mogelijkheden voor vooruitgang hadden grote invloed op de kunst en de populaire cultuur.
De term “stroomlijn” komt oorspronkelijk uit de wetenschap en de techniek, maar wat is het?
De korte geschiedenis van digitale mode.
Iemand die zich laat inspireren door het verleden is ontwerper Iris Toonen. In haar studio combineert ze oude technieken met hedendaagse materialen. In deze video licht ze haar maakproces toe.
Van schets naar een snel prototype naar de fabriek in Italië: Tassenontwerpster Yvette van Eijndhoven vertelt in deze video meer over haar ontwerpproces.
In deze video vertellen initiatiefnemer Victor Kooijmans en architect Boyke Kooijmans over het ontwerpproces van de bijzondere hotelkamer De Bossche Kraan en de rol van de tekening hierin.
Den Bosch heeft al 70 jaar zijn eigen unieke werkplaats: Cor Unum. In deze video vertellen directeur Charlotte Landsheer, meester-modeleur Ton Musch en modeleur Bryan van Schooten over hoe zij de ideeën van ontwerpers realiseren.
Sieradenontwerper en kunstenaar Ted Noten laat zich graag inspireren door de natuur. Ideeën ontstaan namelijk niet in een atelier, maar juist daarbuiten, vindt hij. Hoe belangrijk de rol van de tekening hierin is, daar vertelt Ted meer over in deze video.
Hanneke Gerrits vertelt in deze video meer over de rol van haar tekeningen bij het Waste Welcome project in samenwerking met Tante Netty.
Michael Bol van architecturenbureau Buro Kade vertelt in deze video over het proces waarin tekeningen een belangrijke rol spelen en zelfs als bindend document gebruikt kunnen worden.
Voor Paulien Berendsen van Studio Parade is tekenen iets vanzelfsprekends, iets wat ze altijd gedaan heeft. Het speelt dan ook een belangrijke rol in haar ontwerpproces, waar ze je in deze video meer over vertelt.
Een unieke printer die digitale ontwerpen als glazuur op tegels print: In deze video vertellen Gilles en Jaap je meer over dit proces.
Christine Jetten ontwerpt glazuren en keramische gevelbekleding in opdracht van architecten die binnen het bestaande aanbod niet kunnen vinden wat ze zoeken. Over haar unieke proces vertelt ze meer in deze video.
Ontwerper Alex de Witte maakt geen gebruik van gedetailleerde renders om zijn ideeën te verkopen. Hij maakt zijn tekeningen echt alleen voor zichzelf. In deze video vertelt hij meer over zijn specifieke methode.
Jos Kranen en Johannes Gille vertellen in deze video over hun zoektocht naar het ideale ontwerp en hoe hun samenwerking hier een grote rol in speelt.
De sneakerindustrie is milieubelastend, maar inmiddels zijn er veel hoopgevende projecten in gang gezet om deze problemen aan te pakken.
De meeste sportschoenen die we als baanbrekend beschouwen, zijn ontwerpen voor de optimalisatie van sportprestaties. Uitgangspunten voor ontwerpers zijn eigenschappen als grip, pasvorm, stabiliteit, demping en energy-return.
Maar weinig voorwerpen zijn zo universeel en veelzijdig als de sneaker. Daarmee is het het onbetwiste culturele symbool van onze tijd, die een brug slaat tussen cultuur, ontwerp, mode, muziek en technologie.
Goth jaagt het gevoel van authenticiteit met overgave na, en schrikt er niet voor terug om dit gevoel op een kunstmatige manier op te roepen.
De subcultuur goth experimenteert als geen ander met gender, seksualiteit en stijl, en vindt zo steeds nieuwe betekenissen voor oude stereotypen.
Goth is een slagveld voor de grote kwesties van identiteit, individu en gemeenschap. Nu, én al in de negentiende eeuw.
In goth wordt het verleden gezien als een fotonegatief van de moderne tijd - in goede óf in kwade zin. Vaak zijn het daarbij juist de gebreken van technologie – de krassen op de film, de verkleuring van de foto – die een gothic gevoel aan het beeld geven.
Het Nederlandse paviljoen, naar ontwerp van Jaap Bakema en youngster Carel Weeber, bestendigde de exclusieve oude banden van ons land met Japan, stond in het teken van de technische vooruitgang van ons land, het logistieke karakter van onze economie en de voor velen verbazingwekkende ligging...
Nederland kent een interessante geschiedenis als het gaat om de vertegenwoordiging tijdens internationale presentaties. De kans om ons land te presenteren tijdens wereldtentoonstellingen en internationale kunst- en architectuurbiënnales, politieke topbijeenkomsten en zelfs Olympische...
De beperkte ontwikkeling van de Nederlandse industrie vanaf de jaren 70 betekende een gedwongen vrijheid voor jonge ontwerpers die vaak met kleine series handmatig vervaardigde producten een nieuwe werkwijze ontwikkelden. Er ontstond een spanningsveld tussen het unieke museum-object, en de...
Op 7 februari 1969 kreeg de Technische Hogeschool ministeriële goedkeuring voor de nieuwe studierichting Industriële Vormgeving. Hoogleraar Van der Grinten spoorde zijn studenten aan tot een probleemanalytische houding, door kennis te vergaren over productietechnieken en aandacht te...
Vanaf de jaren zestig ontstond er door modernistische adviseurs een gelijkgestemde moderne culturele ambitie binnen grote staatsbedrijven als de PTT en de Staatsuitgeverij. Met name de PTT wist zichzelf overal zichtbaar te maken, door inzichten uit de moderne marketing met hedendaagse beeldende...
Het laatste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat zien hoe hedendaagse ontwerpers zich verhouden tot de thema's van Papanek. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Papanek inspireerde vele generaties ontwerpers. Het derde deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ toont hun werk rond het thema 'minderheden'. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Het eerste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat de invloeden, wisselwerkingen en creatieve verbindingen in het leven en werk van Papanek zien. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
De tentoonstelling 'Victor Papanek: The Politics of Design' begint met een korte introductie over Victor Papanek en zijn gedachtegoed. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
De werken in het deel 'Better Bodies' van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future delen een fundamenteel vertrouwen in het menselijk lichaam. Het lijf wordt hier uitgebreid, verfraaid, verdedigd en bewapend; het is klaar voor de toekomst.