Hoe kan het dat de vrouwen die ooit de pioniers waren binnen de ict, langzaam uit het vak zijn verdwenen? Ontdekt in dit artikel hoe het begon bij de eerste Nederlandse computer en wat er nodig is om de vrouwen weer aan de knoppen te krijgen
De meeste sportschoenen die we nu als innovatief of baanbrekend beschouwen, zijn ontwerpen die bedoeld zijn om sportprestaties te verbeteren. Uitgangspunten voor ontwerpers zijn eigenschappen als grip, pasvorm, stabiliteit, demping en zogenaamde energy-return. In hun streven naar het technisch beste schoenontwerp maken ze gebruik van nieuwe technologieën en resultaten uit wetenschappelijk sportonderzoek.
Duurzaamheid is momenteel de urgentste ontwerpopgave voor ontwerpers en een belangrijk aandachtspunt van consumenten. Innovatie op het gebied van materialen, experimentele productietechnieken en transparantere toeleveringsketens zijn een paar manieren waarop merken proberen de negatieve invloed van de productie op mens en milieu aan te pakken. Ontwerpers en customisers ontwikkelen ook duurzamere methoden om de levensduur van sneakers te verlengen door middel van upcycling, remakes en refurbishing.
Demping
Demping is van groot belang bij het ontwerp van sportschoenen, met als doel schokken op te vangen en de belasting van gewrichten en weefsels zoveel mogelijk te beperken. Demping is voornamelijk een functie van de tussenzool, wat door de jaren heen iconische en innovatieve ontwerpen heeft opgeleverd. Bijna elk merk heeft een eigen benaming en trademark voor zijn dempingoplossing, die het ooit generieke ethyleenvinylacetaat (EVA)-schuim vervangt.
Grip
Grip – of tractie – is misschien wel het startpunt van de sneakergeschiedenis geweest. Gevulkaniseerde rubberen zolen gaven sneakers hun naam, omdat je ermee kon ‘sneaken’ (geruisloos sluipen). Sneakers werden ooit gemaakt van een bijproduct uit de rubberindustrie; de eerste modellen werden dan ook geproduceerd door bandenbedrijven zoals Goodyear en Dunlop. De effectiviteit van de grip is nog steeds een belangrijk aandachtspunt bij het ontwerpproces. Er moet een goede balans zijn in de verhouding oppervlaktetype/zool en patroon/samenstelling, zodat modellen aan de fysieke eisen van specifieke sporten kunnen voldoen.
Barefoot
Barefoot is een ontwerpstijl die nauw verbonden is met demping en zich er tegelijk tegen keert. Het idee is: hoe dichter bij barefoot (‘blootsvoets’), hoe beter voor het lichaam. Deze ontwerpen vermijden demping. In plaats daarvan proberen ze gebruik te maken van de natuurlijke bescherming die de voet biedt, zoals wijd gespreide tenen, gelijke verdeling van druk over de hele voet en een natuurlijk bewegingsbereik. De voordelen zijn meer lenigheid, een betere balans en meer kracht van de voet.
Energy return
Energy return staat voor de hoeveelheid energie die vrijkomt bij het hardlopen en die niet door de schoen wordt opgenomen. Sportschoenen met de juiste verhouding tussen stevigheid en demping, hebben een vering die gunstig kan zijn voor langeafstandslopers. Bij sommige uiterst innovatieve hardloopschoenen zou die energy return naar verluidt kunnen oplopen tot ca. 5 procent, waarmee al een aantal atletiekrecords is gebroken. Dit soort resultaten is nog altijd onderwerp van discussie. Er bestaat een grijs gebied tussen sportuitrusting en technische doping.
Pasvorm
Een goede pasvorm die verstelbaar is en je voet op zijn plaats houdt zonder te knellen: dit was een belangrijk aandachtspunt in de ontwerpgeschiedenis van de sneaker. In eerste instantie werd dit eenvoudig opgelost met veters. Maar de uitdaging van een customized pasvorm leidde tot een verscheidenheid aan oplossingen. Neem de veterloze systemen die van de skischoen waren afgekeken of de ingebouwde, opblaasbare kamers in de uppers van schoenen. Of de toepassing van door NASA ontwikkelde elite-vezels en nieuwe breitechnieken die speciaal uitgevonden werden om ondersteunende uppers te maken.
Climate control
Materiaalinnovatie is bijzonder belangrijk geweest voor de doorontwikkeling van sportschoenen. Het werd voor designers mogelijk sneakers te ontwerpen voor gebruik onder uiteenlopende weersomstandigheden en om oververhitting bij atleten te voorkomen. Vroege modellen maakten gebruik van meshmaterialen voor luchtcirculatie en van nylon om de voeten droog te houden. Deze materialen werden later vervangen door innovaties zoals Gore-Tex, ClimaCool en FutureLight, die een combinatie van koel houden en bescherming beloven.
Geïntegreerde technologie
Sinds de jaren 80 passen sneakermerken nieuwe technieken in footwear toe om prestaties bij te houden. Zo is er elektronica ingebouwd die loopafstanden, gemiddelde loopsnelheid of het aantal verbrande calorieën bijhoudt. Recentere innovaties zijn onder meer schoenen met toegevoegde sensoren en microprocessoren in de hiel en schoenen met automatische veters. Blockchaintechnologie wordt ook gebruikt om vervalsingen tegen te gaan en te zorgen dat sneakers getraceerd en op verantwoorde wijze doorverkocht kunnen worden.
Stabiliteit
Activiteiten die snelle stapbewegingen vereisen — zoals basketbal, tennis en aerobics — vragen om sneakers die ontworpen zijn met stabiliteit als aandachtspunt. Om het risico op blessures zoals verzwikte enkels te verkleinen en bewegingscontrole te vergroten, wordt elk deel van de schoen geëvalueerd op de mogelijkheden om extra stabiliteit te bieden. Bepaalde aspecten van het ontwerp, zoals het verhogen van de upper of het toevoegen van componenten aan de tussenzool, ondersteunen de natuurlijke bewegingsradius van de voet.
Gerelateerde verdieping items
Thijs Gras is historicus en ambulanceverpleegkundige. Hij schreef boeken over de geschiedenis van de ambulancezorg, maar heeft ook een fascinatie voor de geschiedenis van couveuses. Speciaal voor De Verdieping schreef hij binnen het thema van de tentoonstelling Vrouwen als technologie een artikel...
Op welke manier dragen digitale technologieën bij aan het oppoetsen en promoten van het klassieke beeld van de huisvrouw? Lees in dit artikel alles over de opkomst en betekenis van de #TradWife-trend.
Hoe kwam de thematiek van de tentoonstelling Vrouwen als technologie tot stand? Diverse boeken hielpen de thema's te definiëren, objecten te duiden en nieuwe verbanden te leggen. In deze shortlist vind je alle titels op een rij: van historische analyses tot kritische en theoretische beschouwingen.
Dit artikel van Maarten van Gestel verscheen eerder in Trouw onder de titel ‘Deze drie steenrijke broers sponsoren klimaatonderzoek, en zij zijn niet de enigen’ op 23 juli 2023. Maarten is ook te gast in de podcast Design voor de planeet, waarin hij meer toelichting geeft op het artikel.
Veranderingen waar de hele planeet mee te maken heeft, vereisen een wereldwijde visie op samenwerking, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Kan de mensheid zo’n wereld vormgeven?
Nu de aarde zo snel opwarmt, krijgt de oude droom van het “designerklimaat” een nieuwe betekenis. Wat als we het teveel aan CO2 weer uit de lucht konden verwijderen? Wat als we de straling van de zon konden dimmen?
Na Tweede Wereldoorlog volgde een periode van spanning tussen de twee supermachten; de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Ook het weer en het klimaat raakten verstrikt in deze “Koude Oorlog”. Volgens sommige onderzoekers was menselijke controle over de atmosfeer binnen handbereik.
Wereldwijd beïnvloeden mensen en hun omgeving elkaar al duizenden jaren. Tot op de dag van vandaag wordt de natuur met specifieke ontwerpen en producten ‘getemd’ en winstgevend gemaakt.
Hoofd curator Yassine Salihine neemt je aan de hand van 5 objecten mee in de tentoonstelling 'Dance - design van een cultuur'.
Van eurodance tot techno en van illegale raves tot het Rotterdam Terror Corps die het orgel van de Laurenskerk bespeeld. Een selectie aan documentaires om te kijken.
De apparaten waarmee elektronische muziek in het begin werden gemaakt besloegen hele kamers. De ontwikkeling van transistoren en chips leidt tot een steeds snellere miniaturisering en daarmee ook prijsverlaging van elektronische instrumenten als synthesizers en drumcomputers.
Bee (Suengbee) Han ontwikkelde de Bee Machine. Een machine die potentiële vrienden beoordeeld op de slagingskans van de vriendschap.
Een leven als huismoeder die gehoorzaamt aan haar man, de kostwinner: dat is de droom die tradwives etaleren op sociale media. Waar komt deze beweging van traditionele vrouwen vandaan, en waar wil ze naartoe?
Vlinders in je buik, geen hap door je keel krijgen, de hele dag dagdromen en iedere vijf minuten je telefoon checken om te kijken of je een nieuw berichtje hebt ontvangen: verliefd zijn is magisch.
Annemiek Koers was verantwoordelijk voor de meest aerodynamische productieauto ter wereld. Ze schreef een essay over het berekenen van aerodynamische krachten en welke simulaties hierbij komen kijken.
Over stroomlijning, zowel de ontwerpstijl als het wetenschappelijke fenomeen, is en wordt nog steeds veel geschreven. Een selectie aan historische boeken van conservator Tomas van den Heuvel.
Een verzameling stromingsvisualisaties van vier sporten waarin vloeistofmechanica van cruciaal belang is: wielrennen, schaatsen, skeleton en zwemmen.
Het locatiesymbool is een waar cultureel fenomeen, maar is sinds de opkomst van sociale media ook onderdeel van wie we (willen) zijn als persoon. Daarom zijn we vaak blind voor de gevaren die erin schuilen.
Sekspeeltjes zijn mateloos populair. Toch was het gebruik ervan niet altijd zo vanzelfsprekend.
Een punt, een pijl of een druppel op een kaart op je telefoon; dat is hoe je vandaag de dag aangeeft waar je lichaam zich bevindt. Maar wie kan zich de telefooncel nog herinneren?
Vaker dan we ons misschien bewust zijn, gaat ontwerp de grens van ons lichaam over.
Voor sommige mensen is de fiets een simpel vervoersmiddel. Maar voor anderen is de fiets een manier van leven. “De fiets, de fiets en verder niets”, zei een van de bekendste Nederlandse berijders van een fiets, Joop Zoetemelk, al.
Hoe werkt de vleugel van een vliegtuig?
Zonneauto’s moeten zo efficiënt mogelijk zijn en worden daarom helemaal gestroomlijnd. In deze video vertelt Luc Evertzen van Solar Team Twente je meer over het belang van stroomlijning bij zonneauto’s.
Wielrenster Ellen van Dijk is zevenvoudig wereldkampioen en zette in 2022 het werelduurrecord op haar naam. In deze video vertelt ze waarom stroomlijning voor haar belangrijk is.
In de zoektocht naar de ideale stroomlijn wordt vaak gekeken naar de natuur. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we het hebben over gestroomlijnde dieren?
Wat is een stroomlijn? En wat is luchtweerstand? In deze video legt Thijs van Druenen van Technische Universiteit Eindhoven je de basis uit.
Juist in onze tijd van klimaatontwrichting en brandstofschaarste staat het terugdringen van luchtweerstand weer hoog op de agenda van ontwerpers.
Aero-of hydrodynamica is cruciaal voor snelheidssporten als zwemmen, wielrennen, schaatsen, bobsleeën en skiën.
De stroomlijn kondigde een nieuw soort moderniteit aan.
In veel vroege experimenten werd de luchtweerstand van verschillende vormen met elkaar vergeleken om zo de perfecte vorm te achterhalen.
De term “stroomlijn” komt oorspronkelijk uit de wetenschap en de techniek, maar wat is het?
Leren van de natuur dus toch heel nuttig zijn om aerodynamische ontwerpen te maken.
Heera Shin onderzocht ze de ontwikkeling van de metaverse en avatars en vraagt zich af: hoe gaan we om met dit groeiende aantal avatars, onze digitale identiteiten?
De korte geschiedenis van digitale mode.
Nancy Bocken is hoogleraar Sustainable Business aan de Universiteit Maastricht. Voor De Verdieping duidt ze de impact van de mode-industrie op het milieu én deelt ze tips hoe zowel de overheid, sneakermarken en sneakerliefhebbers duurzamere keuzes kunnen maken.
Schoenen van duurzame materialen zoals appelleer, paddenstoelenleer en gerecycled rubber zien we steeds vaker terug als alternatief voor dierlijk leer. Waar ligt de potentie en waar liggen de uitdagingen?
Een reflectie op de workshop PORTAL 012 van Elisa van Joolen, door schrijfster Emma van Meyeren en fotograaf Nikola Lamburov.
Nike, Adidas en Puma, maar ook nieuwe merken richten zich erop: NFT sneakers oftewel virtuele sneakers.
In een wereld waar het draait om minimale marges tussen winst en verlies, delft het milieu vaak het onderspit. Fabrikanten denken vooral in winst, niet in verlies en al helemaal niet in verlies voor de planeet. Dat geldt ook voor de maker van je hypermoderne stampers.
Titi Finlay is een Londense content creator, sneakerhead en sneakeractivist. Voor De Verdieping probeert ze een antwoord te geven op de vraag waarom sneakers niet genderneutraal kunnen zijn.
Aan de hand van een aantal sneakers en schoenen blikken Edson en Gee terug op de ontwikkeling van Patta.
Sommige werden verboden, terwijl andere hele sterke gevoelens oproepen, en dan zijn er ook nog rechtszaken tussen makers en merken.
Ontwerpers Jannetje en Toon vertellen over het concept achter het tentoonstellingsontwerp, de details en uitdagingen.
De sneakerindustrie is gigantisch. In 2021 alleen al zijn er 1,2 miljard sneakers wereldwijd verkocht, bijna tweemaal zoveel als in 2012.
Sneakercultuur is inmiddels een wereldwijd fenomeen, maar ontstond lokaal, nog voor de opkomst van het internet. In de serie Sole Origins word je meegenomen naar steden die hier grote impact op hebben gehad.
In onze sneaker dictionary vind je een overzicht van de belangrijkste, meest gebruikte en soms ook gewoon leukste woorden.
De zool van een sneaker kan iedereen aanwijzen, maar wat is een upper? Waar zit de snor? En wat hebben het oogje en de veterstift gemeen? Ontdek het in deze sneakeranatomie.
Nog steeds blijft de sneaker onverminderd populair, zeker onder jongeren. Wereldwijd blijven subculturen specifieke modellen aan hun dagelijkse ‘uniform’ toevoegen.
In de jaren 90 kreeg de sneaker voet aan wal in Nederland dankzij gabbers en bubbling, maar ook in Londen ontstond een unieke manier om de sneaker te stylen.
In de jaren 80 ontstonden de eerste samenwerkingen. Dit bleef echter niet beperkt tot rolmodellen, ook de eerste collab met een winkel ontstond in deze tijd.
Sneakercultuur is overal dankzij de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
De sneakerindustrie is milieubelastend, maar inmiddels zijn er veel hoopgevende projecten in gang gezet om deze problemen aan te pakken.
In de jaren 90 wagen grote sportmerken zich buiten hun comfort zone, en gaan exclusieve samenwerkingen aan met kleine retailers en progressieve modeontwerpers.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Maar weinig voorwerpen zijn zo universeel en veelzijdig als de sneaker. Daarmee is het het onbetwiste culturele symbool van onze tijd, die een brug slaat tussen cultuur, ontwerp, mode, muziek en technologie.
Afgerukte ledematen, ontbindende lijken en afstotelijke monsters. Net als in het posthumanisme staat in gothic het lichaam centraal. Toevallig? Volgens curator Tomas van den Heuvel niet.
In goth wordt het verleden gezien als een fotonegatief van de moderne tijd - in goede óf in kwade zin. Vaak zijn het daarbij juist de gebreken van technologie – de krassen op de film, de verkleuring van de foto – die een gothic gevoel aan het beeld geven.
In wat ook wel ‘the Inflatable Era’ wordt genoemd, werd opblaasbare architectuur vervaardigd als voorwaarde voor een nieuwe, nomadische levenswijze. De ruimtevaart diende als inspiratiebron voor deze capsules. Zijn deze hightech hide-outs echter posthuman, of juist niet?
Nederland kent een interessante geschiedenis als het gaat om de vertegenwoordiging tijdens internationale presentaties. De kans om ons land te presenteren tijdens wereldtentoonstellingen en internationale kunst- en architectuurbiënnales, politieke topbijeenkomsten en zelfs Olympische...
Het laatste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat zien hoe hedendaagse ontwerpers zich verhouden tot de thema's van Papanek. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Fredric Baas, conservator van de tentoonstelling BodyDrift – Anatomies of the Future, deed twee jaar onderzoek naar het onderwerp posthuman. In deze serie artikelen neemt hij je mee in zijn onderzoek. Dit is deel 2: ‘What do posthumans wear?’
Ons lijf wordt, bewust en onbewust, geanalyseerd en gedigitaliseerd waarbij het onderscheid tussen de private en publieke sfeer steeds meer vervaagt. Ontdek 'The Biometric Body' in de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future.
De werken in het deel 'Better Bodies' van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future delen een fundamenteel vertrouwen in het menselijk lichaam. Het lijf wordt hier uitgebreid, verfraaid, verdedigd en bewapend; het is klaar voor de toekomst.
Fredric Baas, conservator van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future, deed twee jaar onderzoek naar het onderwerp posthuman. In deze serie artikelen neemt hij je mee in zijn onderzoek.