Mijn schoenen vertellen leugens over mijn kindertijd

Deze reflectie, geschreven door Emma van Meyeren, hier gepresenteerd samen met een fotografisch essay van Nikola Lamburov, zijn het resultaat van een uitnodiging om deel te nemen aan de workshop PORTAL 012 van Elisa van Joolen die werd georganiseerd door het Young Design Team als onderdeel van hun programma Sneakers Under Construction.

Het blijkt dat de Palladium-schoenen die ik sinds mijn jeugd draag, afkomstig zijn van een vliegtuigbandenfabriek. De vliegeniersgeschiedenis van deze schoenen nodigt de drager ervan uit zichzelf te zien als iemand die  in de voetsporen van generaties reizigers treedt. Het beoogde effect van wereldsheid dat door zijn geschiedenis straalt, kan gemakkelijk worden tegengegaan door de vraag of iemand die vandaag een paar Palladiums koopt daadwerkelijk profiteert van de ontwikkelingen in de fast fashion of de luchtvaart, waarop ik “nee” zou antwoorden, terwijl dit tegelijkertijd mijn eigen keuze om deze schoenen te kopen niet heeft beïnvloed.

Een vaag bewustzijn van mijn kinderdromen gaat gepaard met elk moment dat ik deze schoenen draag. Dit had ik tot mijn deelname aan de PORTAL workshop niet onder woorden gebracht. Door  met de schoenen te zitten, de omtrekken ervan tekenen, ze te verbinden met andere schoenen en te praten over deze verbindingen, wordt een vaag bewustzijn een herinnering. Het maakt een verhaal. Het bewustzijn verandert bovendien in taal, die weer haar eigen grenzen heeft om de relatie tussen mij en mijn schoenen vast te leggen. Waarmee ik bedoel: zodra ik deze herinnering opschrijf, besef ik dat ze onvolledig is, misschien zelfs vals, een leugen. 

Doet dat er echt toe? Waarschijnlijk niet. Er is geen politieagent voor persoonlijke geschiedenissen die mij ter verantwoording zal roepen voor het verhaal dat ik over mijzelf schep, hoewel de oudste getuige van mijn leven (mijn vader) mij graag op fouten in mijn verhalen wijst. Ik heb de neiging merknamen door elkaar te halen en als hij me corrigeert is mijn eerste instinct dat het er niet toe doet, of dat het er in ieder geval niet toe zou moeten doen. Dit is zowel ideologie als een relatie: omdat ik  zijn dochter ben moet ik het natuurlijk met hem oneens zijn.

Tijdens de PORTAL workshop werden relaties zichtbaar door iets anders dan taal, het wordt zichtbaar door het tekenen van een kaart. Of misschien is een kaart een soort taal, dat weet ik niet zeker. Sommige mensen die deelnamen aan het tekenen van de kaart stelden zich voor dat hun schoenen ook gebruikt zouden kunnen worden  als bloempot of vaas. Individueel bracht de vraag “op welke manieren kan dit voorwerp nog meer worden gebruikt??” ons aan het denken aan planten en bloemen. Als onze verbinding wordt getekend met oranje tape verschijnt een collectief verlangen om in deze voorwerpen iets levends vast te houden dat niet ons eigen lichaam is.

Alternatief gebruik, of queer use, leidt dus tot bloemen, wat op zich al een geweldige relatie is. Net als de opmerking van Elisa die vertelde hoe in deze workshops getekende kledingstukken hun duidelijke markeringen van geslacht verliezen. In 2D blijken de meeste kledingstukken genderneutraal te zijn. Daaruit zou je kunnen concluderen dat gender in de details zit of dat gender niet essentieel is. Ik voel me gemakkelijk overtuigd door deze lezing van de kaart. Zeker, het is een kwestie van interpretatie en net als de taal zijn ook de lijnen van de kaart onvolledig. Maar de lezing klopt in de zin dat dit is wat de lijnen ons hebben verteld. Het klopt in de zin dat dit is wat we elkaar verteld hebben. En dat is kloppend genoeg voor mij.