Sinds 1980 ontwerpt SL Rasch in Stuttgart grensverleggende lichtgewicht architectuur. Vanuit de visie van Frei Otto en Mahmoud Bodo Rasch realiseert het bureau diverse indrukwekkende projecten. Ontdek in dit artikel hoe SL Rasch techniek, esthetiek en innovatie tot één geheel verweeft.
Onderstaande introductietekst is een vertaling van Bart Lootsma’s essay, dat op 26 april 2021 verscheen op architekturtheorie.eu. Parallel aan de tentoonstelling Radical Austria: Everything is Architecture in het Design Museum Den Bosch, over de Oostenrijkse avant-garde in kunst, mode, design en architectuur in de jaren zestig en zeventig, presenteert architekturtheorie.eu een selectie van films over en door de protagonisten van de tentoonstelling, oorspronkelijk gemaakt voor en uitgezonden door het ORF. De films zijn vaak net zo radicaal als de mensen, ideeën en het werk in de tentoonstelling. Ze bieden een unieke momentopname van de Oostenrijkse cultuur in de jaren zestig en zeventig.
De Oostenrijkse staatsomroep ORF heeft een lange traditie van hoogwaardige berichtgeving en achtergrondinformatie. Dit geldt met name voor haar cultuurprogramma’s. Hier nam en neemt de omroep zijn Bildungsauftrag, zijn taak om bij te dragen aan de “Bildung” – de cultuur van de kijkers – zeer serieus. Bildung verwijst naar de Duitse traditie van zelfontplooiing, waarin filosofie en onderwijs zo met elkaar verbonden zijn dat het verwijst naar een proces van zowel persoonlijke als culturele rijping. Het is een levenslang proces.
Kultur Aktuell
In 1967 werd op de ORF het nieuwe culturele programma Kultur Aktuell gestart, dat alle kunstvormen zou behandelen. Aanvankelijk werd het op zaterdagavond geprogrammeerd, maar het grote succes van het programma bij het ORF-publiek zorgde ervoor dat er al snel een tweede uitzending op dinsdag was. En bovendien werd er na driekwart jaar afgesproken dat elk Zeit im Bild-journaal iedere dag 3-4 minuten zou besteden aan cultuur op prime time. Daardoor konden de makers écht verslag doen van de laatste culturele evenementen in binnen- en buitenland.
Toen televisie jong en nieuw was, legde een groep regisseurs en schrijvers zich erop toe de televisie in Oostenrijk – en parallel hieraan in Duitsland – zogezegd op Austriakaanse wijze te infiltreren.
‘Austriakaanse infiltratie’
Opmerkelijk aan de cultuurprogramma’s van het ORF in de jaren zestig en zeventig – maar ook later – is hun vaak (extreem) kritische en experimentele karakter, dat waarschijnlijk uniek is in Europa. De presentatoren die de programma’s introduceren, schetsen regelmatig een beeld van een Oostenrijk dat niet bepaald vleiend is, zeker niet als het zijn geschiedenis betreft.
Sommige van de uitzendingen die we hebben geselecteerd, worden ingeleid door Dr. Dolf Lindner op de meest serieuze, bijna grimmige manier. “Toen televisie jong en nieuw was”, aldus een terugblikkende Michael Kehlmann, met een voor een Kultur Aktuell-presentator typische mengeling van ironie en zelfcynisme, in het jubileumprogramma Kultur am Wednesday – 25 Jahre Kultur im Fernsehen (Cultuur op woensdag – 25 Jaar Cultuur op Televisie) in 1980, “had een groep regisseurs en schrijvers zich erop toegelegd de televisie in Oostenrijk – en parallel hieraan in Duitsland – op zogezegd Austriakaanse wijze te infiltreren.” Austriaka was oorspronkelijk de Latijnse naam voor Oostenrijk, maar wordt tegenwoordig alleen nog maar voor de grap gebruikt. Misschien juist door deze houding van de presentatoren, werd het nieuwe medium televisie de belangrijkste bemiddelaar tussen culturele producenten en het publiek – een breed publiek.
De presentaties werden gefilmd in het Museum van de 20e eeuw, dat oorspronkelijk werd ontworpen door architect Karl Schwanzer voor de Expo ’58 in Brussel en gereconstrueerd in een wijk net buiten Wenen. Schwanzer was ook de professor van de meeste leden van de Oostenrijkse avant-garde aan de TU Wenen en verantwoordelijk voor het aannemen van Günther Feuerstein als leraar. Het “Zwanzigerhaus” werd in de daaropvolgende jaren het broeinest en ontmoetingsplaats van de Oostenrijkse tegencultuur. Hier werd de Arena 70 opgericht, een centrum voor alternatieve en jeugdcultuur dat vandaag de dag nog steeds bestaat op een andere locatie in Wenen.
Het format
Het format van de culturele uitzendingen veranderde in de loop van de tijd meerdere keren. Anders dan Architektur Aktuell, was zijn opvolger Café Central zeker geen plaats voor contemplatief denken, aldus een van de presentatoren van het 25-jarig jubileum van de cultuurprogrammering van de ORF. Het programma brak met de traditionele manier waarop ‘autoriteiten’ of ‘experts’ aan het woord waren in de originele culturele programma’s. Café Central bestond uit schijnbaar ongemodereerde discussies, alsof ze zich afspeelden in een café. Kleine groepjes gasten zaten dicht bij elkaar aan tafeltjes en bespraken hun werk, soms tot schreeuwens toe.
Na de sombere inleidingen van de presentatoren zien we – vaak vrij lange – programma’s met kunstenaars en ontwerpers uit binnen- en buitenland, die zeer radicaal werk maakten (waaronder vele protagonisten uit de tentoonstelling Radical Austria. De ene geïnterviewde verschijnt vermoeid voor de camera, de ander juist energiek en zakelijk-optimistisch. De kunstenaars en vormgevers (soms nog studenten) hebben een belangrijke stem in de uitzendingen en in een aantal gevallen regisseren ze die zelf. Omgaan met media was een belangrijk aspect van hun werk. Vooral Hans Hollein, die regelmatig verschijnt vanaf zijn eerste tentoonstelling Architektur (met Walter Pichler in de Galerie nächst St. Stephan in 1963), praat niet alleen óver media, maar weet ook hoe hij zich binnen de gemedieerde wereld moet gedragen om zijn punten over te brengen.
Günther Feuerstein
De serie benadrukt ook het belang van Günther Feuerstein in de Oostenrijkse architectuurscène. Feuerstein staat bekend als architect, schrijver, redacteur (hij was, net als Hans Hollein, lid van de legendarische redactie van Bau) en docent van de meeste leden van de Oostenrijkse avant-garde. Niet alleen is er een programma gewijd aan zijn verwijdering als docent van de TU Wenen en de studentenprotesten ertegen, maar hij manifesteert zich ook als maker van een reeks vrij opmerkelijke themagerichte programma’s over toekomstige ontwikkelingen in de samenleving en architectuur, vaak geïllustreerd met experimenteel werk van oud-studenten, met name Coop Himmel(b)lau. De bijdrage over en door Coop Himmel(b)lau uit mei 1970 is een van de vele hoogtepunten van deze serie.
The limitations of the desirable in today’s society stem from the lack of imagination and information.
Missing Link
We zijn blij dat we naast de tentoonstelling, waar deze films helaas niet aanwezig zijn, langere films van Missing Link kunnen vertonen. Missing Link was een architectengroep gevormd door Adolf Krischanitz, Angela Hareiter en Otto Kapfinger van 1970 tot 1980. Net als de kunstenaars, ontwerpers en architecten in de tentoonstelling Radical Austria realiseerden ze artistieke objecten, grafisch werk, acties, performances en experimentele films. Centraal in hun werk stond, net als de tentoonstelling Radical Austria, altijd de interdisciplinaire transgressie en verwevenheid in de kunsten. Zo breidden ze de strikte definitie van het begrip architectuur uit, dan wel die van kunst of design.
De collectie van films is chronologisch gerangschikt. Het begint met een reeks films uit de jaren 60 en 70. Daarna volgen enkele retrospectieve documentaires uit latere periodes. Bekijk hier het hele overzicht.
Radical Austria: The Movies is samengesteld door Bart Lootsma, Maya Christodoulaki and Alexa Baumgartner. De introductietekst is geschreven door Bart Lootsma, de beschrijving en technische programmering zijn gedaan door Maya Christodoulaki.
Gerelateerde verdieping items
In de tentoonstelling Van Bauhaus naar Mekka onderzoekt Design Museum Den Bosch de relatie tussen traditie en moderniteit aan de hand van de baanbrekende ontwerpen van dr. Mahmoud Bodo Rasch. Hoofdcurator Yassine Salihine vertelt in een interview met NieuwWij hoe zijn ontwerpachtergrond en...
Op welke manier dragen digitale technologieën bij aan het oppoetsen en promoten van het klassieke beeld van de huisvrouw? Lees in dit artikel alles over de opkomst en betekenis van de #TradWife-trend.
Hoe bouwen AI-girlfriends voort op eeuwenoude genderstereotypen, en wat betekent dat voor onze ideeën over liefde en intimiteit? De documentaireserie AI Love onderzoekt wat er gebeurt als je een relatie hebt met technologie die altijd luistert, nooit tegenspreekt en de perfecte partner lijkt.
Zijn er alternatieven om de wereld redden? Journalist Kris De Decker en ontwerper Bram de Vos denken van wel. In de laatste aflevering van de podcast vertellen zij over hun ideeën.
Krankzinnige wetenschappers, laserstralen vanuit de ruimte, mysterieuze satellieten… Wat als de verbeelding het overneemt van de feiten?
Hoe werkt onderzoek naar geo-engineering in de praktijk? En wie financiert dit soort projecten? In de vijfde aflevering van de podcast ‘Design voor de planeet’ zijn wetenschapper Annelot Broerze en klimaatjournalist Maarten van Gestel te gast.
Dit artikel van Maarten van Gestel verscheen eerder in Trouw onder de titel ‘Deze drie steenrijke broers sponsoren klimaatonderzoek, en zij zijn niet de enigen’ op 23 juli 2023. Maarten is ook te gast in de podcast Design voor de planeet, waarin hij meer toelichting geeft op het artikel.
Hoe kijken waterbouwers naar de hedendaagse klimaatuitdagingen? En wat kunnen historische projecten, zoals de Afsluitdijk, ons leren?
Historici Robert-Jan Wille en Peter van Dam geven een beeld van klimaatwetenschap en klimaatactivisme in de vorige eeuw.
Historicus Lenneke Berkhout vertelt in deze tweede aflevering over de rol die de VOC had in het meenemen van exotische planten en het daarmee aanpassen van de natuur. Activist Julia Jouwe zet zich in voor West Papoea, dat vandaag de dag nog steeds onder koloniaal bewind valt.
In de eerste aflevering van de podcast praten we met klimaatjournalist Vera Boonman en wetenschapper Jeroen Oomen. Vera schetst een beeld van de huidige stand van klimaatverandering en de politieke besluitvorming rondom dit thema, terwijl Jeroen meer verteld over geo-engineering zelf.
Wat is terravorming? Deze animatie legt het uit!
Wat is het LOHAFEX experiment? Deze animatie legt het uit!
Wat is the green wall? Deze animatie legt het uit!
Hoofd curator Yassine Salihine neemt je aan de hand van 5 objecten mee in de tentoonstelling 'Dance - design van een cultuur'.
Dit zijn de zeven designklassiekers van dance volgens journalist Jeroen Junte.
Van eurodance tot techno en van illegale raves tot het Rotterdam Terror Corps die het orgel van de Laurenskerk bespeeld. Een selectie aan documentaires om te kijken.
Ooit was een pil een pil. Nu komt xtc in allerlei kleuren en logo’s voor, van Netflix tot Super Mario. Wat is het effect daarvan?
In 2018 was het precies 30 jaar geleden dat in Nederland de eerste dj’s house draaiden. In de driedelige documentaire 30 jaar Dutch Dance van VPRO blikken hoofdrolspelers terug op de beginjaren en de periode die daarop volgt.
Bij relaties wordt al snel gedacht aan een monogame, heteroseksuele relatie, maar er is zoveel meer! Hoe geven we tegenwoordig vorm aan liefdesrelatie of liefdesrelaties?
Een leven als huismoeder die gehoorzaamt aan haar man, de kostwinner: dat is de droom die tradwives etaleren op sociale media. Waar komt deze beweging van traditionele vrouwen vandaan, en waar wil ze naartoe?
Tijdens een bruiloft wordt de liefde gevierd met alle rituelen en symbolen die daarbij horen. Of is dat tegenwoordig anders?
Iedereen heeft een sterk beeld van romantiek: branden kaarsen, pianomuziek en samen op en galopperend paard de zonsondergang tegemoet. Waar komt dit beeld vandaan?
Matchende jassen, fietsen en allebei een afritsbroek aan. Het bekende ANWB-koppel lijkt vooral iets Nederlands, maar is dat ook zo? En houdt het ontwerpteam van ANWB rekening met deze koppels bij het ontwerpen van een nieuwe collectie?
Hoe ontmoet je tegenwoordig de liefde van je leven? In een café, in de supermarkt, online of via een matchmaker? Welke rol speelt het ontwerp in deze ontmoeting? En hebben we echt meer vrijblijvende seks dankzij datingapps?
Een groot cliché als het gaat om de liefde zijn romantische cadeaus, in alle vormen en maten. Waar komen de ontelbare romantische cadeaus in hartjesvorm vandaan? Wat zijn populaire cadeaus? En wat doet het eigenlijk met je geliefde als hij, zij of hen een cadeau ontvangt?
‘Als je haar maar goed zit’ zong de Nederlandse band Vulcano in 1983. Een geschiedenis van het kapsel.
Iemand op sneakers sneakers of gympen is een herkenbaar tafereel, maar toch bijzonder. Want nog geen halve eeuw geleden was het ondenkbaar om met dergelijke sportschoenen ‘zomaar’ op straat te lopen.
Hoe heeft de helm zich ontwikkeld? En welke eisen stelt Defensie aan de moderne legerhelm?
Het locatiesymbool is een waar cultureel fenomeen, maar is sinds de opkomst van sociale media ook onderdeel van wie we (willen) zijn als persoon. Daarom zijn we vaak blind voor de gevaren die erin schuilen.
Sekspeeltjes zijn mateloos populair. Toch was het gebruik ervan niet altijd zo vanzelfsprekend.
Juist de ring heeft voor veel mensen een symbolische betekenis. Voor hen is de ring veel meer dan ‘draagbaar geld’.
Wekelijks hebben meer dan één miljoen Nederlanders deze bijna meditatieve ervaring. Jong, oud, rijk, arm, man, vrouw, non-binair, zwart of wit, allemaal komen ze in het weekend samen om tegen die bal te trappen.
Lang geleden schoor men zich al met vuurstenen, schelpen, haaientanden en stukjes ijzer. Maar hoe ziet de geschiedenis van het scheerapparaat eruit? En wat heeft het voor de mens betekend?
Van nature worden je hersenen goed beschermd door je schedel. Onze hersenpan is echter niet bestand tegen een harde inslag tijdens een ongeluk of door kogels.
Je draagt een ring direct op je huid, maar deze is tegelijkertijd voor iedereen zichtbaar. Verbondenheid met een ander, een persoon of een groep kun je daardoor goed tonen met een ring.
Curvy billen en heupen, een wespentaille of een fitboyfiguur; door de eeuwen heen is het ideaalbeeld van ons lichaam vaak veranderd. Door middel van onderkleding proberen we zo dicht mogelijk bij dat ideaalbeeld te komen.
Een van de meest persoonlijke ontwerpen bevindt zich op je eigen hoofd.
In deze video vertellen initiatiefnemer Victor Kooijmans en architect Boyke Kooijmans over het ontwerpproces van de bijzondere hotelkamer De Bossche Kraan en de rol van de tekening hierin.
Michael Bol van architecturenbureau Buro Kade vertelt in deze video over het proces waarin tekeningen een belangrijke rol spelen en zelfs als bindend document gebruikt kunnen worden.
Nancy Bocken is hoogleraar Sustainable Business aan de Universiteit Maastricht. Voor De Verdieping duidt ze de impact van de mode-industrie op het milieu én deelt ze tips hoe zowel de overheid, sneakermarken en sneakerliefhebbers duurzamere keuzes kunnen maken.
In de jaren 90 ontstond de dansstijl bubbling in Rotterdam. Danser Randy Telg vertelt je meer over deze unieke dansstijl en uiteraard de daarbij passende sneakers.
Een reflectie op de workshop PORTAL 012 van Elisa van Joolen, door schrijfster Emma van Meyeren en fotograaf Nikola Lamburov.
Nike, Adidas en Puma, maar ook nieuwe merken richten zich erop: NFT sneakers oftewel virtuele sneakers.
Titi Finlay is een Londense content creator, sneakerhead en sneakeractivist. Voor De Verdieping probeert ze een antwoord te geven op de vraag waarom sneakers niet genderneutraal kunnen zijn.
Aan de hand van een aantal sneakers en schoenen blikken Edson en Gee terug op de ontwikkeling van Patta.
Sommige werden verboden, terwijl andere hele sterke gevoelens oproepen, en dan zijn er ook nog rechtszaken tussen makers en merken.
Sneakercultuur is inmiddels een wereldwijd fenomeen, maar ontstond lokaal, nog voor de opkomst van het internet. In de serie Sole Origins word je meegenomen naar steden die hier grote impact op hebben gehad.
In onze sneaker dictionary vind je een overzicht van de belangrijkste, meest gebruikte en soms ook gewoon leukste woorden.
Nog steeds blijft de sneaker onverminderd populair, zeker onder jongeren. Wereldwijd blijven subculturen specifieke modellen aan hun dagelijkse ‘uniform’ toevoegen.
In de jaren 90 kreeg de sneaker voet aan wal in Nederland dankzij gabbers en bubbling, maar ook in Londen ontstond een unieke manier om de sneaker te stylen.
In de jaren 80 ontstonden de eerste samenwerkingen. Dit bleef echter niet beperkt tot rolmodellen, ook de eerste collab met een winkel ontstond in deze tijd.
Sneakercultuur is overal dankzij de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
In de jaren 90 wagen grote sportmerken zich buiten hun comfort zone, en gaan exclusieve samenwerkingen aan met kleine retailers en progressieve modeontwerpers.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Maar weinig voorwerpen zijn zo universeel en veelzijdig als de sneaker. Daarmee is het het onbetwiste culturele symbool van onze tijd, die een brug slaat tussen cultuur, ontwerp, mode, muziek en technologie.
Goth is wijdverspreid in onze hedendaagse cultuur. Hoe wordt deze betoverende wereld gevormd? Waarom is goth zo populair? Hoe komt het toch dat vrijwel ieder van ons iets van zichzelf herkent door deze donkere en morbide esthetiek?
Hoe komt het dat de goth subcultuur steeds weer opduikt? Onder welke omstandigheden ontstond deze subcultuur, en hoe ziet goth er uit in de toekomst? In deze livestream worden al deze vragen beantwoord, en nog veel meer.
Hoewel we Victoriaanse rouwkleding en -sieraden nu zien als typische goth-accessoires, was dat in de 19e eeuw heel anders. Liesbeth Den Besten vertelt aan de hand van haar collectie over een tijd waarin de dood nooit ver weg was en rouw zichtbaar werd geuit.
In deze video ontdek je het verhaal van de tentoonstelling GOTH - Designing Darkness. Aan de hand van vijf objecten verkent conservator en directeur Timo de Rijk de verschillende aspecten van goth.
Goth-muziek bestaat alweer zo'n veertig jaar, maar voor buitenstaanders blijft het moeilijk grip te krijgen op het onsterfelijke genre. Daarom een klaarstoomcursus door goth-kenner Marloes Bontje.
Ben je klaar voor de ultieme Netflix goth-binge? Met deze kijktips kom je de winter wel door!
Goth jaagt het gevoel van authenticiteit met overgave na, en schrikt er niet voor terug om dit gevoel op een kunstmatige manier op te roepen.
In de traditie van goth worden beelden, symbolen en stijlen naar hartenlust gemengd – het resultaat is een gedragen sfeer, die de fantasie prikkelt en de duisternis creëert. Goth is geen stijl in de traditionele zin, maar een gevoel.
De geschiedenis wordt in goth aangedikt, omgevormd of ronduit verzonnen. Het verleden waarop goth zich baseert is een bedwelmende mengeling van fantasie en werkelijkheid.
De stad is in de goth traditie van de vroege twintigste eeuw een dreigende, onpersoonlijke, alles opslokkende metropool.
De subcultuur goth experimenteert als geen ander met gender, seksualiteit en stijl, en vindt zo steeds nieuwe betekenissen voor oude stereotypen.
Goth is een slagveld voor de grote kwesties van identiteit, individu en gemeenschap. Nu, én al in de negentiende eeuw.
In goth wordt het verleden gezien als een fotonegatief van de moderne tijd - in goede óf in kwade zin. Vaak zijn het daarbij juist de gebreken van technologie – de krassen op de film, de verkleuring van de foto – die een gothic gevoel aan het beeld geven.
De overdonderende natuur speelt in de traditie van goth een grote rol: als decor voor ongrijpbare mysteriën of onuitsprekelijke geheimen, maar soms ook als hoofdrolspeler.
In de Engelse literatuur ontstaat in de loop van de achttiende eeuw een verlangen naar de duistere middeleeuwen, een fascinatie met het bovennatuurlijke, met dood, verderf en het hellevuur. Het resultaat: de beroemde gothic novel.
In wat ook wel ‘the Inflatable Era’ wordt genoemd, werd opblaasbare architectuur vervaardigd als voorwaarde voor een nieuwe, nomadische levenswijze. De ruimtevaart diende als inspiratiebron voor deze capsules. Zijn deze hightech hide-outs echter posthuman, of juist niet?
“A little world in which the big one holds its tryouts”, zo beschrijft gastcurator en hoogleraar Bart Lootsma de ontwikkeling van Oostenrijkse avant-gardebewegingen in de twintigste eeuw. In deze lezingenreeks plaatst Lootsma het ‘Radicale Oostenrijk’ van de jaren...
Bij bezoek aan de tentoonstelling krijg je de catalogus mee. Hierin vind je zowel de bijschriften van alle werken die op zaal te zien zijn, als inhoudelijke teksten ter toelichting van belangrijke makers en thema's. De digitale versie is hier te bekijken.
Curator en architectuurhistoricus Bart Lootsma leidt je rond door de tentoonstelling Radical Austria: Everything is Architecture. Hij staat hierbij stil bij verschillende sleutelwerken van de Oostenrijkse ontwerpers die actief waren in de jaren 60 en 70.
Posthuman; als je ogen eenmaal geopend zijn zie je het overal. Maar wat is het eigenlijk? In deze terugkerende reeks legt conservator Fredric Baas het uit. In de eerste column focust Baas zich op het veranderende menselijke lichaam, iets wat Oostenrijkse ontwerpers in de jaren zestig al...
Design zou vóór en mét iedereen moeten zijn, is de gedachte van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’. De tentoonstelling vormde voor masterstudenten van het Critical Inquiry Lab van de Design Academy Eindhoven de aanleiding om een dialoog aan te gaan met het werk van...
De oliecrisis en de milieuproblematiek leiden internationaal tot een herbezinning op de technologische fascinaties van de avant-gardes van de jaren zestig. Vooral Haus-Rucker-Co reflecteert met grote installaties op de consequenties van milieuvervuiling.
In een serie experimenten van Coop Himmelb(l)au wordt onderzocht hoe menselijke proefpersonen op intensieve media-ervaringen reageren en hoe deze reacties teruggekoppeld kunnen worden naar die media.
Van 1967 tot 1971 werkt Haus-Rucker-Co aan het Mind Expanding Program. Het programma heeft als doel om het menselijk bewustzijn en de gebouwde omgeving op verschillende niveaus uit te breiden.
De prototypen van Walter Pichler zijn perfect uitgevoerde en functionerende meubels en gebruiksvoorwerpen. Door bepaalde effecten van het gebruik van dagelijkse objecten te benadrukken, laten deze prototypen de kille en vervreemdende werking ervan zien.
In de jaren zestig en zeventig veranderen nieuwe media als radio, telefoon en tv de relatie tussen mens en omgeving. De impact op de menselijke ervaring van de omgeving, maakt waarneming een belangrijk thema voor veel kunstenaars en ontwerpers in deze periode.
Van psychedelische opblaasgebouwen tot schockerende performances en van cultische steden tot cybernetische mode. Bart Lootsma en Jeroen Junte nemen je mee in de tentoonstelling en gaan in gesprek met experts van deze periode in de designgeschiedenis.
Als onderdeel van ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ organiseerden masterstudenten van het Critical Inquiry Lab van de Design Academy Eindhoven samen met het museum op 18 maart een webinar over dekolonisatie en designonderwijs. Bekijk hieronder de hoogtepunten van het gesprek.
Het besef dat de cybernetica het functioneren van design, architectuur en stedenbouw ingrijpend zou gaan beïnvloeden, was in Oostenrijk al vroeg aanwezig. Over de consequenties daarvan wordt in tal van projecten gespeculeerd.
In de jaren zestig werd het lichaam het uitgangspunt voor een radicale herbezinning op architectuur, design, mode en kunst. De grenzen tussen die disciplines verdwenen steeds meer.
Met zijn manifest Alles ist Architektur rekent Hans Hollein af met de traditionele definitie van architectuur: "Onze inspanningen zijn gericht op het milieu als geheel en op alle media die dat bepalen. Zowel de televisie, het kunstmatige klimaat, de transporten, de kleding, de telefoon...
'Schöner Wohnen, of de vernietiging van de bewoonbare doodskist' is een film die architectuurcollectief Salz der Erde in 1971 maakte, en waarin het ideaal van het gelijknamige smaakvol-burgerlijke woontijdschrift genadeloos onderuit wordt gehaald.
De optredens van de Aktionisten zorgden steeds vaker voor schandalen. Dit culmineerde in 1968 in de happening Kunst und Revolution die in het kader van studentenprotesten georganiseerd werd door de kunstenaar Peter Weibel en plaatsvond in een prominente collegezaal van de Weense...
De ontwerpers en kunstenaars in de Oostenrijkse avant-garde waren geobsedeerd door theorieën over maatschappelijke verandering. Hoewel hun manifesten vaak erg radicaal waren, werden opvallend veel concrete projecten gerealiseerd.
De behoefte aan radicale verandering manifesteerde zich in het naoorlogse Oostenrijk in een serie megalomane stadsontwerpen. Deze projecten delen een obsessie met technologie en infrastructuur en een drang om compleet nieuwe manieren van samenleven te creëren.
Het Aktionisme is de geheel eigen, Oostenrijkse variant van de performancekunst. Door middel van choreografieën met naakte lichamen, verf en bloed in combinatie met luide muziek brachten zij de deelnemers en het publiek in een roes.
Bekijk hier de hoogtepunten van 'De nacht van de onsterfelijkheid'. Techniekfilosoof Martijntje Smits en biohacker/toekomstdenker Peter Joosten discussieerden over transhumanisme.
In de tweede helft van de jaren vijftig ontstond een nieuwe belangstelling voor de abstracte avant-garde van de jaren twintig, de pseudo-machine style van het Bauhaus en de universele totaalkunst van De Stijl. Joost Baljeu verkende deze erfenis en raakte in de ban van de multidisciplinaire...
Het Nederlandse paviljoen, naar ontwerp van Jaap Bakema en youngster Carel Weeber, bestendigde de exclusieve oude banden van ons land met Japan, stond in het teken van de technische vooruitgang van ons land, het logistieke karakter van onze economie en de voor velen verbazingwekkende ligging...
Tot begin jaren tachtig speelde het Stedelijk Museum Amsterdam dankzij directeur Willem Sandberg een belangrijke rol in het debat over de vormgeving. Sandberg was zelf grafisch ontwerper en overtuigd van de mogelijkheden om design, via het museum, een onderwerp te maken van maatschappelijk belang.
In de loop van de jaren zestig bemoeide de overheid zich steeds meer met de kunsten, door middel van subsidies, beurzen en opdrachten voor ontwerpers en kunstenaars. Maar in de praktijk vond het nieuwe overheidsbeleid eerst maar moeilijk zijn weg. Dat is goed te zien aan de verwerving...
Nederland kent een interessante geschiedenis als het gaat om de vertegenwoordiging tijdens internationale presentaties. De kans om ons land te presenteren tijdens wereldtentoonstellingen en internationale kunst- en architectuurbiënnales, politieke topbijeenkomsten en zelfs Olympische...