Skip to content

De Verdieping / Dance / Identiteit

Het ontwerp en de marketing van xtc-pillen

Dit artikel van Isabel Baneke verscheen eerder in Trouw onder de titel ‘Xtc in de vorm van Mickey Mouse of Hello Kitty: zo werkt de marketing van xtc-pillen‘ op 22 januari 2024.

Ooit was een pil een pil. Nu komt xtc in allerlei kleuren en logo’s voor, van Netflix tot Super Mario. Wat is het effect daarvan?

Alfred ‘Freddy’ Heineken keerde halverwege de vorige eeuw met een idee terug uit de Verenigde Staten. Om het biermerk van zijn familie gezelligheid te laten uitstralen, wilde hij de ‘e-tjes’ in de merknaam Heineken een slag draaien. De achterover hellende letters zouden de consument doen denken aan lachende gezichtjes. Het logo zag de Heinekentelg voor zich op bierflesjes, op viltjes en reclamezuilen. Zo goed als zeker was een bedrukte xtc-pil geen onderdeel van zijn presentatie aan de toenmalige directie. Toch overspoelden ze een jaar of tien geleden plots de zwarte markt. Feestpillen in de vorm van een bierfles, groengekleurd, en inclusief de ‘lachende e-tjes’.

Het logo van de bierbrouwer is bepaald niet het enige beeldmerk dat werd gejat door drugsproducenten. “De wereld van xtc barst van de gestolen designs”, stelt Adam Fierman. “Elke paar weken zie je nieuwe logo’s op de pillen verschijnen, afdrukken die inhaken op wat op dit moment cool is.” Zo verscheen aan het eind van de coronapandemie xtc met het Pfizer-logo, werden afgelopen festivalzomer Awakeningspillen gedrukt, en kwamen er feesttabletten met Squid Game op de markt tijdens de hype rond die Netflixserie. “Xtc-pillen tonen de trends van nu, en vooral ook de kracht van verkoopstrategieën.”

Dutch Candy – LV, Tesla, Mickey Mouse, Trump, Nasa, WiFi, Netflix, Pikachu, Bowser en Heineken. Kunstenaars Adam Fierman & Peter Andrew, 2023-2024. Foto Ben Nienhuis.

Een fotoverzameling van 45 verschillende pillen

Fierman kan het weten. De Amerikaan is werkzaam in de reclame en marketing. “Toen ik zeven jaar geleden naar Nederland verhuisde viel me direct de achteloze wijze op waarop jullie met xtc omgaan. Eén op de tien volwassen Nederlanders heeft weleens een pilletje gebruikt, aanzienlijk meer dan elders in de wereld. En in vriendengroepen, binnen families, zelfs op de werkvloer wordt vaak openlijk gesproken over dit onderwerp, alsof het heel gewoon is. Mijn oren klapperden aanvankelijk. In de VS worden drugs in het geniep genomen, hier gaan pillen onverholen van hand tot hand op de dansvloer.”

Die nonchalance geldt ook het ontwerp van het product: het gros van de gebruikers let amper op het vormpje of de kleur van de pil die ze in de mond stoppen. Ook dat verraste Fierman. De Amerikaanse marketeer raakte gefascineerd door de designs van de tabletten die hij in clubs en op festivals voorbij zag komen, en startte het project ‘Dutch Candy’. Samen met fotograaf Peter Andrew Lusztyk verzamelde hij twee zomers geleden 45 verschillende soorten xtc-pillen, die ze in hoge resolutie op beeld zetten en bundelden in een expositie en boek.

Xtc met geurstoffen

“De verzameling foto’s laat zien dat de industrie duidelijk de vinger aan de pols houdt bij wat er zich in de maatschappij afspeelt.” Eind jaren tachtig bestonden er misschien twee verschillende soorten xtc-pillen, weet Fierman, de designs gingen jarenlang mee. “Nu zie je wekelijks nieuwe ontwerpen voorbijkomen. Dat heeft te maken met de apparatuur die nodig is om pillen te maken. Medisch gereedschap, zogenaamd bedoeld om paracetamol mee te bestempelen, is goedkoper geworden en makkelijker te verkrijgen. Via Alibaba of legale bedrijfjes in het Verenigd Koninkrijk kun je met één druk op de knop stempels in ieder denkbaar logo bestellen.”

Onophoudelijk populair zijn pillen in de vorm van stripfiguren, zoals Mickey Mouse en Hello Kitty. Ook luxe merken als Louis Vuitton worden constant gedrukt. “Maar net als grote bedrijven experimenteren drugsproducenten daarnaast met hun marketing. Aan pillen in de vorm van de Amerikaanse rapper Tekashi69 zijn speciale geurtjes als perzik toegevoegd. De verschillende aapjes-emoticons verschenen op pillen, vanuit de gedachte dat gebruikers ze alle drie zouden willen verzamelen. En je ziet pillen waarin de dosis MDMA is gestempeld, zodat je weet wat je inneemt.”

Wat cool is, verkoopt

Voor het project sprak Fierman met verschillende drugsproducenten. Zij noemden drie redenen voor het stoppen van tijd en moeite in het uiterlijk van een pil. Het geeft een generiek product een specifieke omschrijving die de gebruiker kan onthouden en aanraden aan anderen, ‘die blauwe Tesla is top’. Ook toont het de professionaliteit van de maker. Zie je een strak geperste pil met een gedetailleerd design, dan is dat een teken dat de producent geeft om kwaliteit, dat hij met net zo veel zorg heeft gelet op de chemicaliën en hoeveelheden in de pil. En wat cool is, verkoopt.

De Amerikaan lacht. “Andersom geldt hetzelfde trouwens, zo vertelde een producent me dat zijn Donald Trumppillen het slecht hadden gedaan.” Met zijn project wil hij xtc-gebruik niet goedkeuren of veroordelen. “We hopen mensen aan het denken te zetten over het effect van branding op de zwarte markt. Op dit moment zit een vormgever achter zijn computer de volgende pillen te ontwerpen. Het is intrigerend om na te denken over zijn keuzes, en na te denken over de kracht van het Netflix- of Nasa-logo op xtc.”

Het fotoboek is te koop via www.dutchcandy.art.

Gerelateerde verdieping items

Van eurodance tot techno en van illegale raves tot het Rotterdam Terror Corps die het orgel van de Laurenskerk bespeeld. Een selectie aan documentaires om te kijken.
Iemand op sneakers sneakers of gympen is een herkenbaar tafereel, maar toch bijzonder. Want nog geen halve eeuw geleden was het ondenkbaar om met dergelijke sportschoenen ‘zomaar’ op straat te lopen.
Wekelijks hebben meer dan één miljoen Nederlanders deze bijna meditatieve ervaring. Jong, oud, rijk, arm, man, vrouw, non-binair, zwart of wit, allemaal komen ze in het weekend samen om tegen die bal te trappen.
Curvy billen en heupen, een wespentaille of een fitboyfiguur; door de eeuwen heen is het ideaalbeeld van ons lichaam vaak veranderd. Door middel van onderkleding proberen we zo dicht mogelijk bij dat ideaalbeeld te komen.
Nancy Bocken is hoogleraar Sustainable Business aan de Universiteit Maastricht. Voor De Verdieping duidt ze de impact van de mode-industrie op het milieu én deelt ze tips hoe zowel de overheid, sneakermarken en sneakerliefhebbers duurzamere keuzes kunnen maken.
Sneakercultuur is overal dankzij de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Maar weinig voorwerpen zijn zo universeel en veelzijdig als de sneaker. Daarmee is het het onbetwiste culturele symbool van onze tijd, die een brug slaat tussen cultuur, ontwerp, mode, muziek en technologie.
In de traditie van goth worden beelden, symbolen en stijlen naar hartenlust gemengd – het resultaat is een gedragen sfeer, die de fantasie prikkelt en de duisternis creëert. Goth is geen stijl in de traditionele zin, maar een gevoel.
In goth wordt het verleden gezien als een fotonegatief van de moderne tijd - in goede óf in kwade zin. Vaak zijn het daarbij juist de gebreken van technologie – de krassen op de film, de verkleuring van de foto – die een gothic gevoel aan het beeld geven.
Bij bezoek aan de tentoonstelling krijg je de catalogus mee. Hierin vind je zowel de bij­schriften van alle werken die op zaal te zien zijn, als inhoudelijke teksten ter toelichting van be­lang­rijke makers en thema's. De digitale versie is hier te bekijken.
Posthuman; als je ogen eenmaal geopend zijn zie je het overal. Maar wat is het eigenlijk? In deze terugkerende reeks legt conservator Fredric Baas het uit. In de eerste column focust Baas zich op het veranderende menselijke lichaam, iets wat Oostenrijkse ontwerpers in de jaren zestig al...
Parallel aan de tentoonstelling presenteert architekturtheorie.eu een selectie van films over en door de protagonisten van de ten­toon­stelling, oor­spron­kelijk gemaakt voor en uit­ge­zon­den door het ORF. De films zijn vaak net zo radicaal als de mensen, ideeën en het...
Fredric Baas, conservator van de tentoonstelling BodyDrift – Anatomies of the Future, deed twee jaar onderzoek naar het onderwerp posthuman. In deze serie artikelen neemt hij je mee in zijn onderzoek. Dit is deel 2: ‘What do posthumans wear?’
Het thema posthuman gaat lang niet alleen over design. Ook van bepaalde muziek gaat je cyborghart harder kloppen. Welke platen horen volgens jou in deze posthuman platenkast?
Ons lijf wordt, bewust en onbewust, geanalyseerd en gedigitaliseerd waarbij het onderscheid tussen de private en publieke sfeer steeds meer vervaagt. Ontdek 'The Biometric Body' in de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future.