Veranderingen waar de hele planeet mee te maken heeft, vereisen een wereldwijde visie op samenwerking, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Kan de mensheid zo’n wereld vormgeven?
Geen project werd zozeer het uithangbord van het moderne Nederland als de luchthaven Schiphol in de buurt van Amsterdam. Het nieuwe Schiphol van de jaren zestig zou een geweldige stap vooruit zijn. Met een geschiedenis in de luchtvaart als de vliegmaatschappij KLM en een grote vooroorlogse vliegtuigindustrie zou begin jaren zestig ook de luchthaven Schiphol drastisch vernieuwen. Van een eenvoudig vliegveld met beperkte faciliteiten wilde de directie met een totaal nieuw ontwerp aansluiten bij het groeiende internationale luchtverkeer.
Het ontwerp van het gebouw is van architect Marius Duintjer (1908-1983), die zeer internationaal georiënteerd was, bij Le Corbusier (1887-1965) had gewerkt en sterk beïnvloed werd door Japanse architectuur. Het zogenaamde Stationsgebouw Schiphol had verschillende niveaus voor afhandeling van passagiers en bagage en de luchthaven kende voor het eerst in Europa een aviobrug voor de vliegtuigen.
Leidend in het ontwerp was echter de organisatie en het ontwerp van het interieur, dat aan de interieurarchitect Kho Liang Ie (1927-1975) werd toevertrouwd. Kho was opgegroeid in kringen van Goed Wonen en het naoorlogse modernisme, dat zich zeer op de beschavende werking van het woonhuisinterieur had gericht. Kho was echter ook zeer geïnteresseerd in organisatie en gebruik van het institutionele interieur. Voor de Schipholopdracht ondernam hij een studiereis naar Amerikaanse luchthavens. Zijn ontwerp voor Schiphol blonk uit in heldere analyse van de passagiersstromen, functies en een systematische ordening van interieurelementen.
Daarvoor riep hij ook de hulp in van Benno Wissing (1923-2008) van het net opgerichte ontwerpbureau Total Design. Wissing ontwierp een internationaal begrijpelijke bewegwijzering met een scheiding van reisinformatie (in geel) en ondersteunende faciliteiten (in groen). Toch begreep Kho Liang Ie als geen ander dat naast efficiëntie ook minder rationele overwegingen een rol speelden bij het ontwerp van Schiphol.
Dit werk verdraagt eigenlijk geen verweer. Ik koop een schilderij omdat ik het mooi vind – er is geen verweer mogelijk voor de kunstenaar. Die heeft het zo gemaakt en niet anders.
(Contrapunt)
Het moderne Schiphol werd al spoedig in de Hollandpromotie opgenomen. De moderne vormgeving van de nationale luchthaven drukte de gewenste waarden van de verzorgingsstaat als democratisch, transparant en progressief treffend uit. Al gauw werd dit modernisme voor typisch Nederlands gehouden. De paradox was natuurlijk dat de ontwerpers juist een internationale vormentaal wensten te ontwikkelen die ook naadloos paste in een internationaal moderne stijl.
De grenzen van dit modernisme werden opgezocht in een grote opdracht die het bureau van Kho Liang Ie na Schiphol halverwege de jaren zeventig ontving om het interieur van de luchthaven van Lagos in Nigeria te ontwerpen. De internationale vormgeving werd aan de plaatselijke cultuur aangepast door toepassing van Afrikaanse kunstwerken en de ontwikkeling van een nieuw pictogrammensysteem.
Gerelateerde verdieping items
Nu de aarde zo snel opwarmt, krijgt de oude droom van het “designerklimaat” een nieuwe betekenis. Wat als we het teveel aan CO2 weer uit de lucht konden verwijderen? Wat als we de straling van de zon konden dimmen?
Krankzinnige wetenschappers, laserstralen vanuit de ruimte, mysterieuze satellieten… de verbeelding is vaak krachtiger dan de wetenschappelijke of technische werkelijkheid.
Na Tweede Wereldoorlog volgde een periode van spanning tussen de twee supermachten; de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Ook het weer en het klimaat raakten verstrikt in deze “Koude Oorlog”. Volgens sommige onderzoekers was menselijke controle over de atmosfeer binnen handbereik.
Vanaf 1850 leidde de ontdekking van een vroegere ijstijd in Europa tot discussies over de oorzaken van klimaatverandering. Deze discussies versterkten het idee dat menselijke activiteiten het klimaat konden veranderen. Een rotsvast geloof in de kracht van de vooruitgang raakte wijdverbreid.
Wereldwijd beïnvloeden mensen en hun omgeving elkaar al duizenden jaren. Tot op de dag van vandaag wordt de natuur met specifieke ontwerpen en producten ‘getemd’ en winstgevend gemaakt.
De gevolgen van menselijk handelen op de natuur werden lang vooral op lokale schaal waargenomen. Het beeld van het klimaat als een globaal en complex systeem won vanaf de 20e eeuw sterk aan invloed. Dit was deels te danken aan de opkomst van de moderne klimaatwetenschap.
Wonen of verblijven in een bubbel? Dat idee fascineert de mens al eeuwenlang.
In onze auto’s zijn we afgesloten van de wereld om ons heen en gaan we vaak zo snel dat we zelfs niet kunnen zien wie er naast ons rijdt.
We scheppen, planten en harken erop los, om daarna de tuin te bewateren en te laten groeien. De gieter is hiervoor een typisch en herkenbaar ontwerp.
Zonneauto’s moeten zo efficiënt mogelijk zijn en worden daarom helemaal gestroomlijnd. In deze video vertelt Luc Evertzen van Solar Team Twente je meer over het belang van stroomlijning bij zonneauto’s.
In de zoektocht naar de ideale stroomlijn wordt vaak gekeken naar de natuur. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we het hebben over gestroomlijnde dieren?
Het gestroomlijnde design ging in zijn hoogtijdagen samen met bepaalde moderne idealen.
De nieuwe mogelijkheden voor vooruitgang hadden grote invloed op de kunst en de populaire cultuur.
Schoenen van duurzame materialen zoals appelleer, paddenstoelenleer en gerecycled rubber zien we steeds vaker terug als alternatief voor dierlijk leer. Waar ligt de potentie en waar liggen de uitdagingen?
Nike, Adidas en Puma, maar ook nieuwe merken richten zich erop: NFT sneakers oftewel virtuele sneakers.
In een wereld waar het draait om minimale marges tussen winst en verlies, delft het milieu vaak het onderspit. Fabrikanten denken vooral in winst, niet in verlies en al helemaal niet in verlies voor de planeet. Dat geldt ook voor de maker van je hypermoderne stampers.
Titi Finlay is een Londense content creator, sneakerhead en sneakeractivist. Voor De Verdieping probeert ze een antwoord te geven op de vraag waarom sneakers niet genderneutraal kunnen zijn.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
De overdonderende natuur speelt in de traditie van goth een grote rol: als decor voor ongrijpbare mysteriën of onuitsprekelijke geheimen, maar soms ook als hoofdrolspeler.
In wat ook wel ‘the Inflatable Era’ wordt genoemd, werd opblaasbare architectuur vervaardigd als voorwaarde voor een nieuwe, nomadische levenswijze. De ruimtevaart diende als inspiratiebron voor deze capsules. Zijn deze hightech hide-outs echter posthuman, of juist niet?
Bij bezoek aan de tentoonstelling krijg je de catalogus mee. Hierin vind je zowel de bijschriften van alle werken die op zaal te zien zijn, als inhoudelijke teksten ter toelichting van belangrijke makers en thema's. De digitale versie is hier te bekijken.
Design zou vóór en mét iedereen moeten zijn, is de gedachte van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’. De tentoonstelling vormde voor masterstudenten van het Critical Inquiry Lab van de Design Academy Eindhoven de aanleiding om een dialoog aan te gaan met het werk van...
De Oosterscheldekering in 1986 was de afronding van het Deltaplan, en betekende het einde van een tijdperk van het maakbare Nederlandse landschap. In deze periode werd het landschap ook steeds meer voor recreatieve doeleinden gebruikt - met de experience parken van Center Parcs als resultaat.
De woningbouw na de Tweede Wereldoorlog werd gekleurd door schaarste en grootschalige volkshuisvesting. Er was in de sociale woningbouw een element van volksopvoeding aanwezig: goede woningen met voldoende buitenruimte en goede werkomstandigheden zouden vanzelfsprekend leiden tot zowel...
Het laatste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat zien hoe hedendaagse ontwerpers zich verhouden tot de thema's van Papanek. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Papanek inspireerde vele generaties ontwerpers. Het derde deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ toont hun werk rond het thema 'minderheden'. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
In het tweede deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ leer je Papanek beter kennen. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Het eerste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat de invloeden, wisselwerkingen en creatieve verbindingen in het leven en werk van Papanek zien. Hier vind je de tentoonstellingstekst.