Veranderingen waar de hele planeet mee te maken heeft, vereisen een wereldwijde visie op samenwerking, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Kan de mensheid zo’n wereld vormgeven?
Het gestroomlijnde design ging in zijn hoogtijdagen samen met bepaalde moderne idealen. Zo beloofde de makkelijk schoon te maken buitenkant van veel streamline-producten een leven vrij van stof en onnodige viezigheid. Het dagelijks leven kon ook worden gestroomlijnd. Zo kwam aan het begin van de twintigste eeuw de ‘wetenschappelijke bedrijfsvoering’, of scientific management op. Met een stopwatch en een camera onderzochten efficiëntie-experts het werk van arbeiders, en gaven vervolgens aanbevelingen om het proces te verbeteren.
Futurama
In 1939 ontwierp Norman Bel Geddes de attractie Futurama voor autofabrikant General Motors. “GM” was door zijn opvallend gestroomlijnde paviljoen prominent vertegenwoordigd was de wereldtentoonstelling van New York. Met bewegende maquettes schetste Bel Geddes zijn visie voor het jaar 1960, in lijn met de dromen van GM: een systeem van snelwegen over heel Amerika, waar gestroomlijnde, semiautomatische auto’s moeiteloos langs elkaar zoefden. Alles was volledig ingericht op het autoverkeer. Bij het verlaten van het paviljoen kreeg elke bezoeker een speldje met daarop de woorden ‘I Have Seen the Future’; ik heb de toekomst gezien.
De gestroomlijnde mens
De meest extreme variant van het stroomlijnideaal was gericht op de mens zelf. Eugenetica, een pseudowetenschappelijk geloof in de genetische ‘verbetering’ van de mens, was wijd verbreid in de jaren 20 en 30. Deze zogenaamde verbetering van de mens moest gebeuren door de ‘beste’ mensen zich voort te laten planten, en zogenaamd ‘minderwaardigen’ geen kinderen te laten krijgen. Gehandicapten die door eugenetici als minderwaardig werden gezien, werden soms zelfs onder dwang onvruchtbaar gemaakt.
De vraag wie als perfect werd gezien, en wie als gebrekkig, was ideologisch. Hij had met objectieve wetenschap weinig te maken. Tegen die achtergrond krijgt de fascinatie van veel toenmalige ontwerpers voor de evolutie en perfectionering van mens, dier en object ook een uitgesproken donkere kant.
Gerelateerde verdieping items
Nu de aarde zo snel opwarmt, krijgt de oude droom van het “designerklimaat” een nieuwe betekenis. Wat als we het teveel aan CO2 weer uit de lucht konden verwijderen? Wat als we de straling van de zon konden dimmen?
Krankzinnige wetenschappers, laserstralen vanuit de ruimte, mysterieuze satellieten… de verbeelding is vaak krachtiger dan de wetenschappelijke of technische werkelijkheid.
Na Tweede Wereldoorlog volgde een periode van spanning tussen de twee supermachten; de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Ook het weer en het klimaat raakten verstrikt in deze “Koude Oorlog”. Volgens sommige onderzoekers was menselijke controle over de atmosfeer binnen handbereik.
Vanaf 1850 leidde de ontdekking van een vroegere ijstijd in Europa tot discussies over de oorzaken van klimaatverandering. Deze discussies versterkten het idee dat menselijke activiteiten het klimaat konden veranderen. Een rotsvast geloof in de kracht van de vooruitgang raakte wijdverbreid.
Wereldwijd beïnvloeden mensen en hun omgeving elkaar al duizenden jaren. Tot op de dag van vandaag wordt de natuur met specifieke ontwerpen en producten ‘getemd’ en winstgevend gemaakt.
De gevolgen van menselijk handelen op de natuur werden lang vooral op lokale schaal waargenomen. Het beeld van het klimaat als een globaal en complex systeem won vanaf de 20e eeuw sterk aan invloed. Dit was deels te danken aan de opkomst van de moderne klimaatwetenschap.
Het uiterlijk van seksspeeltjes zegt veel over hoe we op dat moment over lust en bevrediging denken.
Je eerste kus. Die vergeet je niet. Hoe zoet, nat of slecht die ook was.
Niet blij met je lijf? Doe er dan wat aan. Het lijkt hét credo van ons door perfecte lichamen geobsedeerde tijdperk. Maar is het lichaam wel zo maakbaar?
Laat de inhoud van een bouquetreeksboek nog genoeg aan de verbeelding over, de kaft windt er geen doekjes om: dít is het imago van de ‘ideale man’. Wat zegt dat over onze beeldvorming?
Het hart kent vele betekenissen.
Over stroomlijning, zowel de ontwerpstijl als het wetenschappelijke fenomeen, is en wordt nog steeds veel geschreven. Een selectie aan historische boeken van conservator Tomas van den Heuvel.
Via reclames bereiken ons vandaag de dag vooral westerse en binaire ideeën over gender en scheren.
Tegenwoordig worden sportschoenen ontworpen om je steeds betere prestaties te laten leveren.
Van nature worden je hersenen goed beschermd door je schedel. Onze hersenpan is echter niet bestand tegen een harde inslag tijdens een ongeluk of door kogels.
In onze auto’s zijn we afgesloten van de wereld om ons heen en gaan we vaak zo snel dat we zelfs niet kunnen zien wie er naast ons rijdt.
Vaker dan we ons misschien bewust zijn, gaat ontwerp de grens van ons lichaam over.
Je draagt een ring direct op je huid, maar deze is tegelijkertijd voor iedereen zichtbaar. Verbondenheid met een ander, een persoon of een groep kun je daardoor goed tonen met een ring.
Dat je eet met mes, vork en lepel is voor veel mensen normaal.
We scheppen, planten en harken erop los, om daarna de tuin te bewateren en te laten groeien. De gieter is hiervoor een typisch en herkenbaar ontwerp.
De regels bepalen niet alleen het spel, ze bepalen ook hoe je je als speler met de bal kunt bewegen over het veld.
Curvy billen en heupen, een wespentaille of een fitboyfiguur; door de eeuwen heen is het ideaalbeeld van ons lichaam vaak veranderd. Door middel van onderkleding proberen we zo dicht mogelijk bij dat ideaalbeeld te komen.
Hoe werkt de vleugel van een vliegtuig?
Zonneauto’s moeten zo efficiënt mogelijk zijn en worden daarom helemaal gestroomlijnd. In deze video vertelt Luc Evertzen van Solar Team Twente je meer over het belang van stroomlijning bij zonneauto’s.
Wielrenster Ellen van Dijk is zevenvoudig wereldkampioen en zette in 2022 het werelduurrecord op haar naam. In deze video vertelt ze waarom stroomlijning voor haar belangrijk is.
In de zoektocht naar de ideale stroomlijn wordt vaak gekeken naar de natuur. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we het hebben over gestroomlijnde dieren?
Wat is een stroomlijn? En wat is luchtweerstand? In deze video legt Thijs van Druenen van Technische Universiteit Eindhoven je de basis uit.
Juist in onze tijd van klimaatontwrichting en brandstofschaarste staat het terugdringen van luchtweerstand weer hoog op de agenda van ontwerpers.
Aero-of hydrodynamica is cruciaal voor snelheidssporten als zwemmen, wielrennen, schaatsen, bobsleeën en skiën.
De stroomlijn werd populair in de jaren 30, en dat was geen toeval.
Nieuwe, gestroomlijnde voertuigen werden in advertenties en reclames vaak aangeprezen als de toekomst van het vervoer. Stroomlijntreinen, -auto’s, -vliegtuigen en -boten kregen zo een iconische status.
De stroomlijn kondigde een nieuw soort moderniteit aan.
In veel vroege experimenten werd de luchtweerstand van verschillende vormen met elkaar vergeleken om zo de perfecte vorm te achterhalen.
De nieuwe mogelijkheden voor vooruitgang hadden grote invloed op de kunst en de populaire cultuur.
De term “stroomlijn” komt oorspronkelijk uit de wetenschap en de techniek, maar wat is het?
Leren van de natuur dus toch heel nuttig zijn om aerodynamische ontwerpen te maken.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Goth jaagt het gevoel van authenticiteit met overgave na, en schrikt er niet voor terug om dit gevoel op een kunstmatige manier op te roepen.
De subcultuur goth experimenteert als geen ander met gender, seksualiteit en stijl, en vindt zo steeds nieuwe betekenissen voor oude stereotypen.
Goth is een slagveld voor de grote kwesties van identiteit, individu en gemeenschap. Nu, én al in de negentiende eeuw.
De overdonderende natuur speelt in de traditie van goth een grote rol: als decor voor ongrijpbare mysteriën of onuitsprekelijke geheimen, maar soms ook als hoofdrolspeler.
Geen project werd zozeer het uithangbord van het moderne Nederland als de luchthaven Schiphol in de buurt van Amsterdam. Van een eenvoudig vliegveld met beperkte faciliteiten wilde de directie met een totaal nieuw ontwerp aansluiten bij het groeiende internationale luchtverkeer.
De Oosterscheldekering in 1986 was de afronding van het Deltaplan, en betekende het einde van een tijdperk van het maakbare Nederlandse landschap. In deze periode werd het landschap ook steeds meer voor recreatieve doeleinden gebruikt - met de experience parken van Center Parcs als resultaat.
De woningbouw na de Tweede Wereldoorlog werd gekleurd door schaarste en grootschalige volkshuisvesting. Er was in de sociale woningbouw een element van volksopvoeding aanwezig: goede woningen met voldoende buitenruimte en goede werkomstandigheden zouden vanzelfsprekend leiden tot zowel...
Het laatste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat zien hoe hedendaagse ontwerpers zich verhouden tot de thema's van Papanek. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Papanek inspireerde vele generaties ontwerpers. Het derde deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ toont hun werk rond het thema 'minderheden'. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
In het tweede deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ leer je Papanek beter kennen. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Het eerste deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ laat de invloeden, wisselwerkingen en creatieve verbindingen in het leven en werk van Papanek zien. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
De werken in het deel 'Better Bodies' van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future delen een fundamenteel vertrouwen in het menselijk lichaam. Het lijf wordt hier uitgebreid, verfraaid, verdedigd en bewapend; het is klaar voor de toekomst.