Op welke manier dragen digitale technologieën bij aan het oppoetsen en promoten van het klassieke beeld van de huisvrouw? Lees in dit artikel alles over de opkomst en betekenis van de #TradWife-trend.
Els de Baan is modejournalist. Ze gaf ruim 33 jaar les aan studenten van Willem de Kooning Academy in Rotterdam. Voor De Verdieping schreef ze onderstaand artikel.
‘Als je haar maar goed zit’ zong de Nederlandse band Vulcano in 1983 al. Want als dat goed zit, komt alles wel in orde. Veertig jaar later is de tekst nog steeds actueel, want ook vandaag de dag is het voor veel mensen belangrijk om een mooi kapsel te hebben. Een ‘bad hairday’ is voor velen een lijdensweg. Een kapsel speelt nu eenmaal een belangrijke rol bij de eerste indruk die we op iemand maken. En laten we eerlijk zijn: we willen toch allemaal een goede indruk achterlaten?
Voorbeeldfiguren
De kapsels van bekende internationale en nationale personen hebben een grote invloed op de kapselkeuzes van jongens en mannen. Zo zorgde voormalig profvoetballer, David Beckham (Leytonstone, 1975), jarenlang voor nieuwe trends. Zijn voortdurend wisselende haardracht was voor veel jongeren een inspiratiebron.
Ook huidige voetbalsterren zijn niet bang om verschillende kapsels uit te proberen. De ene voetballer komt bijvoorbeeld het voetbalveld opgelopen met opgeschoren zijkanten en geblondeerde of felgekleurde lokken, terwijl de andere voetbalster wordt geprezen om zijn kapsel met meerdere strakke scheidingen of ingeschoren motieven.
Vrouwen laten zich voor hun kapsels niet door sporters inspireren maar door andere beroemdheden zoals influencers, actrices en zangeressen. Zij willen niets liever hebben dan dezelfde weelderige, lange lokken van Beyoncé, Kim Kardashian en Kendall Jenner.
Rebelleren
Hoewel je met een kapsel mee kunt doen aan de mode, is het ook een manier om je af te zetten tegen de maatschappij of het ouderlijk gezag. Al decennialang rebelleren jongeren met afwijkende kleding en kapsels tegen oudere generaties. De Nozems – een groep opstandige jongeren uit de jaren vijftig van de vorige eeuw – zijn hiervan een goed voorbeeld.
Volgens oudere generaties hangen deze jongeren maar wat doelloos rond. Gekleed in stoere, leren jasjes en spijkerbroeken en met aandachttrekkende, forse haarkuiven onderscheiden ze zich doelbewust van hun keurig geklede vaders. Deze dragen degelijke kostuums en hebben korte kapsels.
Ouders en leraren konden de kledingkeuze en haardracht van de Nozems niet waarderen. Zulke outfits en kapsels zagen zij als een openlijke vorm van ‘dwarsliggen’. Zij hadden juist geleerd dat je in het leven alleen kon slagen wanneer je hard werkte, goed je best deed en goed voor de dag kwam. Eigenzinnige kleding, kuifkapsels en torenhoog haar paste totaal niet bij dat beeld.
Maar de openlijke afkeuring van ouders en leraren zorgde er niet voor dat er een einde kwam aan afwijkende kapsels en kleding. In werkelijkheid waren de Nozems pas het begin van een onstuimige opmars rebellerende jongeren. Zowel de hippies met exotische kleding en wilde haren als de punkers met gescheurde kleren en gekleurde hanenkammen moesten nog komen.
Mannenkapsels in de zeventiende eeuw
Toch waren de Nozems niet de eersten die voor opschudding zorgden. Ook al eerder in de geschiedenis zorgde bepaalde kapselkeuzes regelmatig voor commotie. Zo kwam in de loop van de zeventiende eeuw lang haar voor mannen in de mode. Dat was ongebruikelijk want in die tijd was het voor mannen ongepast om lang haar te hebben. Protestantse dominees protesteerden luidkeels tegen het kapsel.
Zij spoorden de heren aan om hun ‘wilde haren’ af te knippen. Volgens hen was een kapsel bedoeld om het uiterlijke verschil tussen mannen en vrouwen zichtbaar te maken: vrouwen hadden lang haar, mannen hadden korte kapsels. Zij noemden een man met lange haren onnatuurlijk, of zelfs monsterlijk. Toch lijkt het erop dat mannen zich weinig aantrokken van deze preken. Op portretten uit deze tijd zijn veel mannen afgebeeld met lange haren. Kennelijk volgden ze liever de laatste mode dan de woorden van de predikant.
Vrouwenkapsels in de twintigste eeuw
Daar waar mannen in de zeventiende eeuw hun haren lieten groeien, lieten vrouwen in de jaren twintig van de vorige eeuw hun haar juist in kort kapsel knippen. Dit had alles met het einde van de Eerste Wereldoorlog te maken. Vrouwen wilden zich bevrijden van allerlei beperkende gewoontes en gingen – net als mannen – autorijden, roken en… hun haar afknippen!
Hierdoor hadden vrouwen ineens een ‘jongensachtig’ kapsel. Overigens moeten we die term wel met een korreltje zout nemen. Ondanks dat het vrouwenkapsel voor die tijd schrikbarend kort was, was het nog altijd langer dan het haar van de mannen. Doordat vrouwen luxe, vrouwelijke haarspelden- en bandjes in hun korte kapsels droegen, bleef het verschil tussen mannen en vrouwen goed herkenbaar.
Maar ruim veertig decennia later – in de jaren zestig en zeventig – werd het verschil tussen mannen- en vrouwenkapsels minder goed zichtbaar. In deze periode kwamen voor het eerst ‘uniseks’-kapsels in de mode. Een bekend voorbeeld is het ‘rattenkopje’: een kapsel met ultrakorte stekeltjes afkomstig uit het leger. Niet alleen soldaten lieten hun haar in een rattenkopje knippen, ook onder schooljongens en vrouwen werd het een populaire haardracht.
Pruiken
Maar wie denkt dat kapsels alleen van écht haar gemaakt werden, zit er goed naast. Zo was een pruik in de achttiende eeuw een onmisbaar modeartikel voor mensen uit deftige kringen. In deze periode – ook wel De Pruikentijd genoemd – wisselden haartrends elkaar snel af. Het ene moment droegen de heren van stand twee horizontale haarrollen boven hun oren, het volgende moment waren weer drie of meer haarrollen in de mode. De lengte van hun staartje en de vorm van de strik in hun haar waren voor hen eveneens belangrijke toevoegingen aan hun verfijnde kapsels.
Net als voor de mannen, kon het ook voor deftige vrouwen in deze periode niet gek genoeg. Modeprenten uit die tijd laten merkwaardige pruikmodellen zien. Zo droegen de dames enorm hoge pruiken die met van alles versierd werden: naast parelkettingen en juwelen verwerkten zij zelfs scheepsmodellen en bloemenmanden in hun haarstukken. Maar hoe een vrouw zo’n gevaarte op haar hoofd kon houden, blijft een raadsel.
Ook vandaag de dag worden er nog pruiken gedragen. Zo worden er ieder jaar rond carnaval en Halloween kleurige haarstukjes uit de verkleedkist gehaald. Ook is de pruik een oplossing voor mensen die geheel of gedeeltelijk kaal zijn door een ziekte of medische behandeling.
Als je haar maar goed zit
Profvoetballers, Kim Kardashian, de mannen uit de zeventiende eeuw, de vrouwen uit je de jaren twintig en de mensen uit De Pruikentijd. In eerste instantie lijken ze niets met elkaar gemeen te hebben. Maar wie dat denkt, zit er goed naast. Want als zij één ding met elkaar gemeen hebben, is dat zij allemaal veel waarde hecht(t)en aan hun kapsels: als je haar maar goed zit!
Gerelateerde verdieping items
Dit zijn de zeven designklassiekers van dance volgens journalist Jeroen Junte.
Van eurodance tot techno en van illegale raves tot het Rotterdam Terror Corps die het orgel van de Laurenskerk bespeeld. Een selectie aan documentaires om te kijken.
Ooit was een pil een pil. Nu komt xtc in allerlei kleuren en logo’s voor, van Netflix tot Super Mario. Wat is het effect daarvan?
Een leven als huismoeder die gehoorzaamt aan haar man, de kostwinner: dat is de droom die tradwives etaleren op sociale media. Waar komt deze beweging van traditionele vrouwen vandaan, en waar wil ze naartoe?
Hoe kwam de fiets eigenlijk tot ontwikkeling? Wat gebeurde er op dat gebied rond 1900 in Nederland? En wat was de rol van het Groninger merk Fongers?
Christina Cogdell schreef speciaal voor De Verdieping een essay over eugenetica als sociale stroomlijning.
Een verzameling stromingsvisualisaties van vier sporten waarin vloeistofmechanica van cruciaal belang is: wielrennen, schaatsen, skeleton en zwemmen.
Voor Modemuze schreef conservator Anne-Karlijn van Kesteren een artikel over digitale mode. Je leest het artikel hier.
Iemand op sneakers sneakers of gympen is een herkenbaar tafereel, maar toch bijzonder. Want nog geen halve eeuw geleden was het ondenkbaar om met dergelijke sportschoenen ‘zomaar’ op straat te lopen.
Deze bestekdelen liggen tegenwoordig netjes aan weerszijden van ons bord. Maar een paar eeuwen geleden was op tafel geen vork te bekennen. Bodemvondsten geven inzicht in die ontwikkeling.
Hoe heeft de helm zich ontwikkeld? En welke eisen stelt Defensie aan de moderne legerhelm?
Het locatiesymbool is een waar cultureel fenomeen, maar is sinds de opkomst van sociale media ook onderdeel van wie we (willen) zijn als persoon. Daarom zijn we vaak blind voor de gevaren die erin schuilen.
Sekspeeltjes zijn mateloos populair. Toch was het gebruik ervan niet altijd zo vanzelfsprekend.
Juist de ring heeft voor veel mensen een symbolische betekenis. Voor hen is de ring veel meer dan ‘draagbaar geld’.
Wekelijks hebben meer dan één miljoen Nederlanders deze bijna meditatieve ervaring. Jong, oud, rijk, arm, man, vrouw, non-binair, zwart of wit, allemaal komen ze in het weekend samen om tegen die bal te trappen.
Lang geleden schoor men zich al met vuurstenen, schelpen, haaientanden en stukjes ijzer. Maar hoe ziet de geschiedenis van het scheerapparaat eruit? En wat heeft het voor de mens betekend?
De tijd en het modebeeld bepalen de schoonheidsidealen: het ene moment is een brede taille in de mode en het volgende moment willen we allemaal een smalle taille. Soms helpt ondergoed je om de gewenste idealen vorm te geven.
Via reclames bereiken ons vandaag de dag vooral westerse en binaire ideeën over gender en scheren.
Tegenwoordig worden sportschoenen ontworpen om je steeds betere prestaties te laten leveren.
Van nature worden je hersenen goed beschermd door je schedel. Onze hersenpan is echter niet bestand tegen een harde inslag tijdens een ongeluk of door kogels.
Vaker dan we ons misschien bewust zijn, gaat ontwerp de grens van ons lichaam over.
Voor sommige mensen is de fiets een simpel vervoersmiddel. Maar voor anderen is de fiets een manier van leven. “De fiets, de fiets en verder niets”, zei een van de bekendste Nederlandse berijders van een fiets, Joop Zoetemelk, al.
Je draagt een ring direct op je huid, maar deze is tegelijkertijd voor iedereen zichtbaar. Verbondenheid met een ander, een persoon of een groep kun je daardoor goed tonen met een ring.
Dat je eet met mes, vork en lepel is voor veel mensen normaal.
De regels bepalen niet alleen het spel, ze bepalen ook hoe je je als speler met de bal kunt bewegen over het veld.
Curvy billen en heupen, een wespentaille of een fitboyfiguur; door de eeuwen heen is het ideaalbeeld van ons lichaam vaak veranderd. Door middel van onderkleding proberen we zo dicht mogelijk bij dat ideaalbeeld te komen.
Een van de meest persoonlijke ontwerpen bevindt zich op je eigen hoofd.
Heera Shin onderzocht ze de ontwikkeling van de metaverse en avatars en vraagt zich af: hoe gaan we om met dit groeiende aantal avatars, onze digitale identiteiten?
Nancy Bocken is hoogleraar Sustainable Business aan de Universiteit Maastricht. Voor De Verdieping duidt ze de impact van de mode-industrie op het milieu én deelt ze tips hoe zowel de overheid, sneakermarken en sneakerliefhebbers duurzamere keuzes kunnen maken.
Een reflectie op de workshop PORTAL 012 van Elisa van Joolen, door schrijfster Emma van Meyeren en fotograaf Nikola Lamburov.
Nike, Adidas en Puma, maar ook nieuwe merken richten zich erop: NFT sneakers oftewel virtuele sneakers.
Titi Finlay is een Londense content creator, sneakerhead en sneakeractivist. Voor De Verdieping probeert ze een antwoord te geven op de vraag waarom sneakers niet genderneutraal kunnen zijn.
Sommige werden verboden, terwijl andere hele sterke gevoelens oproepen, en dan zijn er ook nog rechtszaken tussen makers en merken.
Sneakercultuur is inmiddels een wereldwijd fenomeen, maar ontstond lokaal, nog voor de opkomst van het internet. In de serie Sole Origins word je meegenomen naar steden die hier grote impact op hebben gehad.
In onze sneaker dictionary vind je een overzicht van de belangrijkste, meest gebruikte en soms ook gewoon leukste woorden.
Nog steeds blijft de sneaker onverminderd populair, zeker onder jongeren. Wereldwijd blijven subculturen specifieke modellen aan hun dagelijkse ‘uniform’ toevoegen.
In de jaren 90 kreeg de sneaker voet aan wal in Nederland dankzij gabbers en bubbling, maar ook in Londen ontstond een unieke manier om de sneaker te stylen.
In de jaren 80 ontstonden de eerste samenwerkingen. Dit bleef echter niet beperkt tot rolmodellen, ook de eerste collab met een winkel ontstond in deze tijd.
Sneakercultuur is overal dankzij de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
In de jaren 90 wagen grote sportmerken zich buiten hun comfort zone, en gaan exclusieve samenwerkingen aan met kleine retailers en progressieve modeontwerpers.
Met dank aan de invloed van jongeren uit achterstandswijken in grote steden is de sneakercultuur is overal. Zij hadden de hand in het verheffen van de sneaker van pure sportschoen tot felbegeerd stijlicoon.
Maar weinig voorwerpen zijn zo universeel en veelzijdig als de sneaker. Daarmee is het het onbetwiste culturele symbool van onze tijd, die een brug slaat tussen cultuur, ontwerp, mode, muziek en technologie.
Afgerukte ledematen, ontbindende lijken en afstotelijke monsters. Net als in het posthumanisme staat in gothic het lichaam centraal. Toevallig? Volgens curator Tomas van den Heuvel niet.
Goth-muziek bestaat alweer zo'n veertig jaar, maar voor buitenstaanders blijft het moeilijk grip te krijgen op het onsterfelijke genre. Daarom een klaarstoomcursus door goth-kenner Marloes Bontje.
Ben je klaar voor de ultieme Netflix goth-binge? Met deze kijktips kom je de winter wel door!
Goth jaagt het gevoel van authenticiteit met overgave na, en schrikt er niet voor terug om dit gevoel op een kunstmatige manier op te roepen.
In de traditie van goth worden beelden, symbolen en stijlen naar hartenlust gemengd – het resultaat is een gedragen sfeer, die de fantasie prikkelt en de duisternis creëert. Goth is geen stijl in de traditionele zin, maar een gevoel.
De stad is in de goth traditie van de vroege twintigste eeuw een dreigende, onpersoonlijke, alles opslokkende metropool.
De subcultuur goth experimenteert als geen ander met gender, seksualiteit en stijl, en vindt zo steeds nieuwe betekenissen voor oude stereotypen.
Goth is een slagveld voor de grote kwesties van identiteit, individu en gemeenschap. Nu, én al in de negentiende eeuw.
In goth wordt het verleden gezien als een fotonegatief van de moderne tijd - in goede óf in kwade zin. Vaak zijn het daarbij juist de gebreken van technologie – de krassen op de film, de verkleuring van de foto – die een gothic gevoel aan het beeld geven.
De overdonderende natuur speelt in de traditie van goth een grote rol: als decor voor ongrijpbare mysteriën of onuitsprekelijke geheimen, maar soms ook als hoofdrolspeler.
In de Engelse literatuur ontstaat in de loop van de achttiende eeuw een verlangen naar de duistere middeleeuwen, een fascinatie met het bovennatuurlijke, met dood, verderf en het hellevuur. Het resultaat: de beroemde gothic novel.
In wat ook wel ‘the Inflatable Era’ wordt genoemd, werd opblaasbare architectuur vervaardigd als voorwaarde voor een nieuwe, nomadische levenswijze. De ruimtevaart diende als inspiratiebron voor deze capsules. Zijn deze hightech hide-outs echter posthuman, of juist niet?
Bij bezoek aan de tentoonstelling krijg je de catalogus mee. Hierin vind je zowel de bijschriften van alle werken die op zaal te zien zijn, als inhoudelijke teksten ter toelichting van belangrijke makers en thema's. De digitale versie is hier te bekijken.
Posthuman; als je ogen eenmaal geopend zijn zie je het overal. Maar wat is het eigenlijk? In deze terugkerende reeks legt conservator Fredric Baas het uit. In de eerste column focust Baas zich op het veranderende menselijke lichaam, iets wat Oostenrijkse ontwerpers in de jaren zestig al...
Parallel aan de tentoonstelling presenteert architekturtheorie.eu een selectie van films over en door de protagonisten van de tentoonstelling, oorspronkelijk gemaakt voor en uitgezonden door het ORF. De films zijn vaak net zo radicaal als de mensen, ideeën en het...
Na de tentoonstelling BodyDrift — Anatomies of the Future duikt Design Museum Den Bosch verder het thema ‘posthuman’ in. Onderzoeksassistent Marthe Oosting denkt dat we de posthuman hard nodig gaan hebben in de toekomst. Niet om onoverwinnelijke cyborgs te worden, maar...
Papanek inspireerde vele generaties ontwerpers. Het derde deel van de tentoonstelling ‘Victor Papanek: The Politics of Design’ toont hun werk rond het thema 'minderheden'. Hier vind je de tentoonstellingstekst.
Fredric Baas, conservator van de tentoonstelling BodyDrift – Anatomies of the Future, deed twee jaar onderzoek naar het onderwerp posthuman. In deze serie artikelen neemt hij je mee in zijn onderzoek. Dit is deel 2: ‘What do posthumans wear?’
Het thema posthuman gaat lang niet alleen over design. Ook van bepaalde muziek gaat je cyborghart harder kloppen. Welke platen horen volgens jou in deze posthuman platenkast?
Ons lijf wordt, bewust en onbewust, geanalyseerd en gedigitaliseerd waarbij het onderscheid tussen de private en publieke sfeer steeds meer vervaagt. Ontdek 'The Biometric Body' in de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future.
De werken in het deel 'Better Bodies' van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future delen een fundamenteel vertrouwen in het menselijk lichaam. Het lijf wordt hier uitgebreid, verfraaid, verdedigd en bewapend; het is klaar voor de toekomst.
Fredric Baas, conservator van de tentoonstelling BodyDrift - Anatomies of the Future, deed twee jaar onderzoek naar het onderwerp posthuman. In deze serie artikelen neemt hij je mee in zijn onderzoek.